KOSMOS

ABŞ Astronavtika, Kosmik Tədqiqatlar və Astrofizika Agentliyi (NASA) və İtaliya Kosmik Agentliyi GNSS Qəbuledici Təcrübəsi (LuGRE) çərçivəsində Ayın səthində Yer əsaslı naviqasiya siqnallarını əldə etmək və izləmək üçün ilk texnologiya nümayişini həyata keçirib.

Xeberler.az NASA-nın saytına istinadən məlumat verir ki, LuGRE faydalı yükünün Ayın orbitində və səthində uğuru GNSS-dən (Qlobal Naviqasiya Peyk Sistemi) siqnalların Ayda qəbul edilə və izlənilə biləcəyini göstərib. Bu nəticələr o deməkdir ki, NASA-nın “Artemida” Ay missiyaları və ya digər kəşfiyyat uçuşları öz mövqeyini, sürətini və vaxtını dəqiq və avtonom şəkildə müəyyən etmək üçün bu siqnallardan faydalana bilər. Bu, Ay və Mars üçün qabaqcıl naviqasiya sistemləri və xidmətləri sahəsində atılan mühüm bir addımdır.

NASA-nın SCaN (Kosmik Rabitə və Naviqasiya) proqramı üzrə administrator müavini Kevin Koqins bu hadisəni şərh edib: “Yer üzündə smartfonlardan tutmuş təyyarələrə qədər hər şeydə naviqasiya etmək üçün GNSS siqnallarından istifadə edə bilirik. İndi isə LuGRE bizə Ayda GNSS siqnallarını uğurla əldə edə və izləyə biləcəyimizi göstərir. Bu, Ay naviqasiyası üçün çox maraqlı kəşfdir və ümid edirik ki, yaranan imkandan gələcək missiyalarda da istifadə edəcəyik”.

Bu tarixi mərhələyə gedən yol martın 2-də “Firefly Aerospace” şirkətinin “Blue Ghost” eniş aparatının Aya enməsi və NASA-nın Ay elmini inkişaf etdirmək üçün nəzərdə tutulan 10 faydalı yükündən biri olan LuGRE-ni Yerin təbii peykinə çatdırması ilə başlayıb. Enişdən qısa müddət sonra NASA-nın Merilend ştatının Qrinbelt şəhərindəki Goddard Kosmik Uçuş Mərkəzindəki LuGRE faydalı yük operatorları Ayın səthində ilk elmi əməliyyatlarını həyata keçirməyə başlayıblar.

İndi “Blue Ghost” Ayda olduğundan, missiya NASA və İtaliya Kosmik Agentliyinə yaxın fasiləsiz rejimdə məlumat toplamaq imkanı verən 14 gün ərzində fəaliyyət göstərəcək və əlavə GNSS mərhələlərinə gətirib çıxaracaq. Bu rekord nailiyyətə əlavə olaraq bildirilib ki, LuGRE Ayda ilk İtalyan Kosmik Agentliyidir və bu, təşkilat üçün əlamətdar hadisədir.

LuGRE faydalı yükü də Aya səyahətində GNSS rekordlarını qırıb. Yanvarın 21-də LuGRE Yerdən 209 min 900 mil məsafədə qeydə alınmış ən yüksək hündürlükdə GNSS siqnalının əldə edilməsini üstələyib. Bu, əvvəllər NASA-nın Maqnitosfera Çoxölçülü Missiyası tərəfindən əldə edilmiş rekorddur. LuGRE fevralın 20-də Yerdən 243 min mil məsafədə Ayın orbitinə çatdıqda onun hündürlük rekordu qalxmağa davam edib. Bu o deməkdir ki, Yer və Ay arasındakı kosmos sahəsindəki missiyalar da naviqasiya düzəlişləri üçün GNSS siqnallarına etibar edə bilər.