TƏHLİL VƏ RƏYLƏR

Uşaqların sosial şəbəkələrdən istifadəsinin tənzimlənməsi ilə bağlı hazırlanmış yeni qanun layihəsi ictimai müzakirələrə səbəb olub. Azərbaycan İnternet Forumunun prezidenti Osman Gündüz hesab edir ki, xüsusilə 16-18 yaş qrupu ilə bağlı müddəalar daha dərindən təhlil edilməlidir.

Xeberler.az məlumat verir ki, ekspert bununla bağlı sosial şəbəkə hesabında paylaşım edib.

Onun sözlərinə görə, layihəyə əsasən dövlət tərəfindən müəyyən ediləcək sosial şəbəkə platformalarında 16 yaşadək uşaqlar üçün hesab açılması qadağan olunur. Qanun qüvvəyə mindikdən sonra mövcud hesabların da yoxlanılması və yaş təsdiqlənmədiyi halda silinməsi nəzərdə tutulur.

Layihədə 16-18 yaşlı istifadəçilər üçün ayrıca rejim müəyyənləşdirilir. Bu yaş qrupuna aid şəxslər üçün valideyn razılığı, valideyn nəzarəti, xüsusi təhlükəsizlik tədbirləri, məzmun və reklam məhdudiyyətləri, eləcə də geolokasiya məhdudiyyətlərinin tətbiqi nəzərdə tutulur. Tələblərin Instagram, Facebook, TikTok, X, Snapchat və digər oxşar platformalara şamil ediləcəyi bildirilir.

Osman Gündüz qeyd edib ki, uşaqların onlayn mühitdə qorunması vacib olsa da, 16-18 yaşlı gənclərlə bağlı yanaşma bir sıra suallar doğurur. Onun fikrincə, bu yaş qrupunda proqramlaşdırma ilə məşğul olan, startap quran, beynəlxalq layihələrdə və olimpiadalarda iştirak edən, hətta öz biznesini idarə edən gənclər kifayət qədərdir.

Ekspert hesab edir ki, belə bir şəraitdə 17 yaşlı gənclərin sosial şəbəkələrə valideyn razılığı ilə daxil olması, onların istifadə vaxtına və məzmun seçiminə valideyn nəzarətinin tətbiqi rəqəmsal inkişaf və beynəlxalq rəqabət imkanlarına təsir göstərə bilər.

O bildirib ki, beynəlxalq təcrübədə əsas konsensus daha çox 13 yaşadək uşaqların qorunması ətrafında formalaşıb, ən çox müzakirə olunan məsələ isə məhz 16-18 yaş qrupudur.

Paylaşımda həmçinin qeyd olunub ki, qanunun praktik tətbiqi, yaş yoxlama mexanizmlərinin işləkliyi, VPN və digər texniki vasitələrlə məhdudiyyətlərin aşılması ehtimalları, eləcə də qlobal platformaların Azərbaycanda nümayəndəlik açmaqda maraqlı olub-olmayacağı kimi məsələlər də açıq qalır.

Osman Gündüzün fikrincə, ictimai müzakirələr zamanı uşaqların təhlükəsizliyi ilə onların rəqəmsal inkişafı arasında optimal balansın tapılması əsas prioritet olmalıdır. O, 13 yaşadək uşaqlar üçün daha sərt məhdudiyyətlərin əsaslandırılmış olduğunu, 13-15 yaş qrupu üçün mərhələli yanaşmanın tətbiq edilə biləcəyini, 16-18 yaş qrupu ilə bağlı müddəaların isə daha geniş müzakirəyə ehtiyac duyduğunu vurğulayıb.