MÜSAHİBƏ

Region ölkələri son illərdə informasiya texnologiyaları (İT) ixracını sürətlə artıraraq milyard dollarlıq göstəricilərə çatdığı halda, Azərbaycanda bu sahədə artım tempinin zəif olduğu bildirilir.

Xeberler.az bildirir ki, AzəAzərbaycan İT ixracında regiondan geri qalırrbaycan İnternet Forumunun prezidenti, ekspert Osman Gündüz sosial şəbəkə hesabında paylaşdığı təhlildə qeyd edib ki, son 5 ildə region ölkələri İT ixracında ciddi irəliləyiş əldə edib.

Onun sözlərinə görə, Qazaxıstan 2020-ci ildə 30 milyon dollar olan İT ixracını 2023-cü ildə 500 milyon dollara, hazırda isə təxminən 1,2 milyard dollara çatdırıb. Özbəkistan 2022-ci ildə 100 milyon dollar olan göstəricini qısa müddətdə 1 milyard dollara yaxınlaşdırıb. Ermənistan isə 5 il öncəki 300 milyon dollarlıq İT ixracını 2025-ci ildə 1 milyard dollardan yuxarı səviyyəyə yüksəldib və xidmət ixracının 20%-i bu sektorun payına düşür. Ukrayna isə artıq uzun müddətdir ki, milyardlıq həddi keçərək hazırda 5–6 milyard dollar həcmində İT ixracına malikdir.

Ekspert bildirib ki, Azərbaycanda İT ixracı təxminən 100 milyon dollar səviyyəsində qiymətləndirilir və bu göstərici region ölkələri ilə müqayisədə xeyli aşağıdır.

O qeyd edib ki, ölkədə son dövrlər rəqəmsal transformasiya, infrastrukturun yenilənməsi və dövlət səviyyəsində qəbul edilən qərarlar müsbət dinamika yaratsa da, proseslər yetərincə sürətli getmir. Bu məqsədlə yeni koordinasiyaedici qurum – Rəqəmsal İnkişaf Şurasının yaradıldığı və maliyyə dayaqlarına əsaslanan fəaliyyət planının qəbul edildiyi xatırladılıb.

Bununla belə, İnnovasiya və Rəqəmsal İnkişaf Agentliyinin (İRİA) İT sektoruna dəstək tədbirlərinin hələlik qənaətbəxş olmadığı, proseslərin ləng irəlilədiyi vurğulanıb.

Ekspert həmçinin Dövlət Vergi Xidmətinin açıqladığı “100 ən çox vergi ödəyicisi” siyahısına diqqət çəkərək bildirib ki, bu siyahıda İT sektorunun zəif təmsil olunması mövcud vəziyyəti açıq şəkildə göstərir.

Paylaşımda daha bir diqqətçəkən məqam kimi Aztelekomun siyahıda yer almaması qeyd olunub. Bildirilib ki, dövriyyəsinin 1 milyard manatdan çox olduğu iddia edilən və geniş xidmət şəbəkəsinə malik dövlət operatorunun TOP-100 vergi ödəyiciləri sırasında olmaması suallar doğurur.

Ekspert əlavə edib ki, özəl operatorlar – AzerTelecom və Delta Telecom milyonlarla vergi ödədiyi halda, dövlət qurumunun siyahıda yer almaması izaha ehtiyac yaradır.

O hesab edir ki, mövcud vəziyyət fonunda İT sektorunun inkişafı üçün daha çevik və effektiv qərarların qəbuluna, real dəstək mexanizmlərinin tətbiqinə və bizneslə startapların böyük layihələrə cəlb olunmasına ehtiyac var. Eyni zamanda, bəzi dövlət qurumlarının fəaliyyət modelinə yenidən baxılması və özəlləşdirmə məsələsinin gündəmə gətirilməsi də məqsədəuyğun ola bilər.