SÜNİ İNTELLEKT VƏ DATA

G7 ölkələrinin xarici işlər nazirləri inkişaf edən süni intellekt texnologiyalarının müəyyən sosial və iqtisadi risklər yaratdığını, eləcə də bu texnologiyalardan bədniyyətli aktorlar tərəfindən kiberhücumlar və cinayət əməlləri üçün istifadə oluna biləcəyini bildirərək süni intellektin idarə olunmasında təhlükəsizliyin əhəmiyyətini vurğulayıblar.

Xeberler.az məlumat verir ki, Fransanın paytaxtı Parisdə noyabrın 9-10-da keçirilən G7 Xarici İşlər Nazirlərinin görüşündən sonra birgə bəyanat yayımlanıb. G7 ölkələrinin xarici işlər nazirlərinin və Avropa İttifaqının (Aİ) xarici siyasət və təhlükəsizlik siyasəti üzrə ali nümayəndəsi Kaya Kallasın iştirak etdiyi görüşün yekun bəyanatında Ukrayna, Yaxın Şərq, Hind-Sakit okean regionu, Sudan, Afrika Buynuzu, Haiti, Kuba, Venesuela, Birləşmiş Millətlər Təşkilatında islahatlar, humanitar yardımın effektivliyi, ərzaq və qida təhlükəsizliyi, məcburi köçkünlük, bədniyyətli hibrid fəaliyyətlər, transmilli mütəşəkkil cinayətkarlıq, dəniz və liman təhlükəsizliyi, kritik peyk infrastrukturunun dayanıqlılığı, qabaqcıl süni intellekt modelləri, iqtisadi təhlükəsizlik və kritik minerallar kimi məsələlər əksini tapıb.

Bəyanatda Ukraynanın ərazi bütövlüyünə və suverenliyinə dəstək bir daha təsdiqlənib. Qara dənizdə mülki dəniz nəqliyyatına və qlobal ərzaq təhlükəsizliyinə ciddi təsir göstərən hücumlar pislənib. ABŞ-nin Rusiya ilə Ukrayna arasında sülhün təmin edilməsinə yönəlmiş səyləri müsbət qiymətləndirilib. Ukraynada hərtərəfli və qarşılıqlı atəşkəsin əldə olunmasının həyati əhəmiyyət daşıdığı bildirilib. Görüşdə Ukraynaya hava hücumundan müdafiə sistemlərinin və ölkənin özünümüdafiə hüququndan istifadə etməsinə imkan verən hərbi lisenziyaların verilməsi istiqamətində əldə olunan irəliləyiş də müzakirə edilib.

Bəyanatda Şimali Koreya, İran və Çinin Rusiyaya göstərdiyi dəstək pislənib, Rusiyanın “kölgə donanması”na qarşı sanksiyaların gücləndirilməsi istiqamətində əlavə tədbirlər nəzərdən keçirilib.

Yaxın Şərqlə bağlı məsələlərə toxunulan bəyanatda İranın nüvə proqramı üzrə aparılan bütün diplomatik səylərə dəstək ifadə olunub. İrandan regiondakı qeyri-dövlət silahlı qruplarına bütün növ dəstəyi dayandırmaq tələb edilib. İranın qonşu ölkələrə qarşı hücumları, eləcə də Hörmüz boğazında tranzit keçidə mane olmaqla beynəlxalq ticarət və enerji təhlükəsizliyində yaratdığı problemlər qətiyyətlə pislənib. Bununla yanaşı, Hörmüz boğazından keçidə görə hər hansı qanunsuz vergi, xərac və ya ödəniş tətbiqinə qarşı mövqe bir daha təsdiqlənib.

Yəməndə husilərin Səudiyyə Ərəbistanına qarşı mülki şəxsləri və mülki infrastrukturu hədəf alan hücumları da pislənib. Bəyanatda, xüsusilə İran başda olmaqla, bütün aktorlara husilərə dəstəyi dayandırmaq çağırışı edilib. Livanla bağlı isə tərəflər atəşkəs rejiminə tam əməl etməyə çağırılıb. Livan hakimiyyətinin ölkənin ərazi bütövlüyünün qorunması və silahlı qüvvələrin vahid dövlət nəzarəti altında birləşdirilməsi istiqamətindəki səyləri təqdir olunub.

Bəyanatda BMT Təhlükəsizlik Şurasının 2803 saylı qətnaməsinə uyğun olaraq, İsrailin Qəzza zolağından mərhələli şəkildə çıxmasının, həmçinin ərazinin bütün hissələrinə humanitar yardımın maneəsiz və fasiləsiz çatdırılmasının zəruriliyi vurğulanıb. Suriya ilə bağlı insan hüquqlarına və fundamental azadlıqlara hörmətin təmin olunduğu vahid, suveren və sabit dövlətin qurulması istiqamətində səylərə dəstək ifadə edilib. Hind-Sakit okean regionunda, xüsusilə Şərqi Çin və Cənubi Çin dənizlərində mövcud status-kvonu güc və təzyiq yolu ilə birtərəfli qaydada dəyişdirmək cəhdləri pislənib.

Bəyanatda bəzi dövlətlərin və qeyri-dövlət aktorlarının G7 üzvlərinin və tərəfdaşlarının təhlükəsizliyini və sabitliyini zəiflətmək məqsədilə həyata keçirdikləri təxribatlar, kiberhücumlar, informasiya manipulyasiyası və digər bədniyyətli hibrid fəaliyyətlər pislənib. Süni intellekt texnologiyalarına ayrıca diqqət ayrılan bəyanatda qabaqcıl Sİ texnologiyalarının elmi tərəqqi və iqtisadi inkişaf üçün geniş imkanlar yaratdığı, eyni zamanda, sosial və iqtisadi təhlükəsizlik baxımından müəyyən risklər daşıdığı bildirilib. Süni intellekt sistemləri və modellərinin insan mərkəzli yanaşma əsasında, təhlükəsizlik prinsiplərinə riayət olunmaqla hazırlanmasının vacibliyi vurğulanıb.

Qeyd olunub ki, bu modellər bədniyyətli dövlətlər və ya qeyri-dövlət aktorları tərəfindən kiberhücumlar və digər cinayət əməlləri üçün, eləcə də kimyəvi, bioloji, radioloji və nüvə silahlarının hazırlanması və təkmilləşdirilməsi istiqamətində istifadə oluna bilər. Bu baxımdan, bəyanatda süni intellektin idarə olunması sahəsində təhlükəsizlik və dayanıqlılığın gücləndirilməsinin vacibliyi xüsusi qeyd edilib.