COP29

Sosial şəbəkələrdə dostlarımızı, məşhurları, ictimai şəxsləri və başqa insanları izləyirik. Gəlin bir düşünək izlədiyimiz bu insanlar paylaşım etməsələr sosial şəbəkələrə daxil olmağımızın bir səbəbi qalarmı?

Sosial media  paylaşımlar olmadan heç bir məna ifadə etməyən sadə bir ağ kağızdan fərqsiz qalardı.

Elə bu dəfəki söhbətimizdə sosial mediadakı paylaşımlar oldu.

“Mənim 100-lüyüm”-ə  “Daha çox nələri paylaşmağa üstünlük verirsiniz və hansı növ paylaşımlar sizi qıcıqlandırır və ya etik hesab etmirsiniz?” sualını ünvanladıq.

Seçilmiş on cavabı sizlərə təqdim edirik.

Şəfəq Əsgərli- Öz fikirlərini sərt şəkildə yazıb şərh bölmələrində insanlarla kəskin mübarizə aparmaq etik deyil. Bir hadisə baş verəndə xəbər saytı kimi  xəbər lentini  dolduran insanlar məni qıcıqlandırır. Öz paylaşımlarıma gəldikdə isə dəqiq özümün araşdırmam olmadan hansısa hadisəni paylaşmaqdan çəkinirəm. Daha çox ixtisasımla bağlı coğrafi hadisələri paylaşmağa üstünlük verirəm. Səyahət etdiyim yerləri də paylaşmağı da sevirəm.

Sabir Babazadə- Məni əsas olaraq bir nəfər tərəfindən və bir mövzu barəsində dayanmadan yazılan mövzular narahat edir. Bir də paylaşımları, ancaq, tənqid olan insanlar çox süni gəlir mənə. Özüm isə özümün maraqlı zənn etdiyim hər cür paylaşımı edirəm. Siyasətdən ve dindən uzaq olmaga çalışıram, çünki sonu olmayan və bezdirici müzakirələrə səbəb olur.

Nərmin Mustafayeva- Ünvanlı atmacalar, sevgi statusları ve həyatında olan problemləri paylaşanlara qıcıq oluram. Məsələn, orucluqdur. Bunu hamı bilir. Amma bəziləri bu gün nə bişiribsə onun şəklini qoyur. Biz də ona baxıb şişəcəyik axı. Paylaşan da  günah qazanacaq. Bir də  ailə problemlerini yazanları başa düşə bilmirəm. Birdə ki, mənasız bir şəkil qoyub 50 adamı işarə edib "like və şərh. 10ballıq sistemle səs verin" yazanlara qıcıq oluram.

 İlqar Adgözəlov- Ən çox əsəbləşdiyim Facebook istifadəçilərinin qruplar açıb ora məni daxil etmələri,  orada da adı belə məlum olmayan xəbər saytlarındakı xəbərlərin baxış sayını artırmaq üçün 50 dəfə həmin xəbərləri paylaşmaqlarıdır. Elə bil başının üstündə durub xəbəri sənə məcbur oxudurlar.

Könül Əliyeva- İnsanların şəxsi həyatını manşet etmələrinin əleyhinəyəm. Cəmiyyətimizdə yetərincə müzakirə olunacaq məsələlər var. Bunlardan ən önəmlisi məncə, gender məsələləridir. Qadınlarımız haqqı ödənilən və ödənilməyən əməklə məşğul olaraq, iqtisadiyyatda fəal iştirak edir, siyasi həyat və şəxsi təşəbbüs sahəsində əhəmiyyətli xidmət göstərirlər. Bu məsələlərə dair paylaşmalar vacibdir. Paylaşmağa çəkindiyim isə əmin olmadığım xəbərdir .

Elvin Cəbizadə - Bir neçə şablon zarafatı hər trenddə ortaya atıb "söz oyunu" oynayanlar çox ürəkbulandırıcı görünür mənə. Çox status yazıram, bunun bir çoxu üçün bezdirici olma ehtimalını da bilirəm. Amma abunəlikdən çıxmaq kimi funksiyalar var deyə, bundan narahat deyiləm.
Xüsusi çərçivəm yoxdur, amma ifrat şeylərdən qaçıram.

Günel Təhməzzadə- Ən çox pafoslu statuslar yazanlara , bir də özünü olduğundan artıq göstərənlərə qıcıq oluram.

Amal Nəzərli- Kimisə təhqir edən, kiminsə həyatına qarışan statuslar və öz eqosunu aşırı təmin etməyə çalışan tipli yazılan statuslar adamda qıcıq oyadır. Özüm isə ,əsasən, məlumatlandırıcı xarakterli, siyasi və öz fəaliyyətimlə bağlı statuslara üstünlük verirəm. Ehtiyat edib paylaşmadığım statuslar ağlıma gəlmir. 

Əminə İlyaslı- Mən daha çox ürəyimdən nə keçirsə yazmağa üstünlük verirəm  və qabağıma maraqlı məlumat çıxanda paylaşıram. Bəyənmədiyim statuslar isə içində təhqir və yersiz söyüş keçən statuslardır.

Məhəmməd Türkmən-  Qıcıqlandıranları “unfollow” edirəm, keçib, gedir. Mən ,əsasən, gündəmdə olan hadisələrlə bağlı fikrimi yazıram. Və ya gördüklərimdən, eşitdiklərimdən... Bəzən də keçmişdən, gələcəkdən... Əsas odur ki, düşündüklərimi yaza bilim. Onları sözlə ifadə edə bilim, təhqirlə yox. Çəkindiyim də budur. Təhqiramiz ifadələr işlətmədən, iradımı, sözümü yaza bilim. Nə qədər qəzəbli olsam da, söyüşdən də iti sözlərdən istifadə edim, amma təhqir etməyim. Çünki onu sadəcə mən oxumuram. Bir də dini statuslar yazmaqdan çəkinirəm. Çünki hər zaman dava düşür. Şərhdə "qan" tökülür.  Mən də bunu istəmirəm.

Mövzumuzla bağlı media eksperti Azər Həsrət Xeberler.az-a bildirib ki,insanlar sosial mediada ümumi qəbul edilmiş davranış qaydalarına əməl etməlidir: “Sosial media yeni bir müstəvidir. Yəni, əgər sosial media ortaya çıxana kimi insanlar fərqli müstəvilərdə özlərini ifadə necə ki, hər kəs digər müstəvilərdə (qəzet, TV, radio, ictimai yerlər və s.) özünü ifadə edərkən ümumi qəbul edilmiş davranış qaydalarına əməl etməliydi və edirdisə, sosial mediada da eyni qaydada müəyyən edilmiş qaydalara əməl etməlidir. Yəni, necə ki, sosial mediaya qədər “bir insanın azadlığı digər bir insanın azadlığı başlayan yerə qədərdir” prinsipi işləyirdisə, burda da eyni qayda keçərlidir. Başqa bir prinsip isə “özünə rəva bilmədiyini başqasına da rəva bilmə” şəklindədir. O baxımdan heç də düşünmək olmaz ki, sosial media mütləq şəkildə başqa müstəvilərdə ifadə edilə bilməyənlərin ifadə edilməsi üçün daha üstün bir yerdir. Qanun müstəvidən asılı olmayaraq hər yerdə, o cümlədən sosial mediada da eyni dərəcədə keçərlidir”.

Ekspert qeyd edib ki, sosial media istifadəçiləri düşünməməlidir ki, evdə kompüter arxasında tək oturub nəsə yazırlarsa bu, onları məsuliyyətdən azad ediir: “Əsla. Əksinə, kompüter arxasında yazılanların daha geniş auditoriyaya çıxış imkanı var və o baxımdan məsuliyyət də, əslində, daha artıq olmalıdır. Bunu nəzərə alaraq canlı münasibətlərdə olduğundan daha artıq məsuliyyət hiss etməlidir hər bir sosial media istifadəçisi”.

Azər Həsrət onu da qeyd edib ki, yeni texnologiyalar artıq hər bir insanın, ümumiyyətlə hər bir canlının müəyyən edilməsinə imkan verir. Ona görə də gizli adlar altında başqalarını təhdid və təhqir edənlər heç də düşünməsinlər ki, bu yolla məsuliyyətdən yaxa qurtara bilərlər. Azərbaycan Respublikası “Cinayət məcəlləsi”nin məhz bu məsələlərə görə cəza nəzərdə tutan maddələri (147 və 148) var ki, heç bir problemsiz tətbiq edilə bilər. Burada ictimai işlərə cəlb etməkdən tutmuş konkret məbləğdə cərimə və 3 ilədək həbs nəzərdə tutulur. Ona görə də sosial media istifadəçiləri həm də məsuliyyətli olmalıdırlar ki, xoşagəlməz hallarla rastlaşmasınlar”.

Ülviyyə Alıxanova