TƏHLİL VƏ RƏYLƏR

İdeal istehlak təcrübəsi: yüksək keyfiyyətli görüntü, yüksək sürət və minimal gecikmə

Yüksək keyfiyyətli məzmuna artan tələbat istehlakçıları ənənəvi televiziya yayımlarından tələb əsaslı (on-demand) platformalara yönəldib. Bu keçid artıq geri dönüşü olmayan mərhələni keçib. 2015-ci ildə qlobal streaming abunəçilərinin sayı təxminən 300 milyon idisə, 2024-cü ildə bu göstərici 1.8 milyarda yüksəlib. Eyni dövrdə ənənəvi TV izləmə səviyyəsi 38% azalıb.

Bu tendensiya platformalar arasında güclü “keyfiyyət yarışı” yaradıb. Netflix, YouTube, Amazon Prime və Disney+ kimi xidmətlər 4K kimi yüksək görüntü keyfiyyətini standartlaşdırdıqca, digərləri də eyni addımı atmağa məcbur qalıb. Netflix 2014-cü ildə 4K formatına keçid edib və bu gün kataloqunun böyük hissəsi bu keyfiyyətdədir. Disney+ isə 2019-cu ildə bazara çıxarkən 4K-nı artıq standart olaraq təqdim edib. Beləliklə abunəçi uğrunda mübarizədə məzmun və görüntü keyfiyyətini əsas fərqləndirici amilə çevrildi.

Eyni tendensiya istehsal tərəfini də dəyişdi. RED, ARRI, Sony və Blackmagic kimi istehsalçılar 6K, 8K və hətta 12K çəkiliş texnologiyalarına keçid edib. BBC və Canal+ kimi böyük yayımçılar isə artıq 4K HDR standartını tətbiq edir. Yaponiya isə daha irəli gedərək 2018-ci ildən BS8K kanalı ilə dünyada ilk daimi 8K yayımı həyata keçirir.

Sosial platformalarda da eyni tendensiya müşahidə olunur. YouTube 4K dəstəyini 2015-ci ildə, 8K dəstəyini isə 2016-cı ildə əlavə edib. TikTok və Instagram Reels alqoritmləri isə daha yüksək keyfiyyətli videoları önə çəkir, aşağı keyfiyyətli kontentin yayılmasını məhdudlaşdırır.

Streaming üzrə tələbat artımı xüsusi diqqət çəkir. İdman, konsert, forum və xəbər formatlarını əhatə edən qlobal canlı izləyici bazası 2018-ci ildə təxminən 550 milyon idisə, 2024-cü ildə 3.8 milyarda yüksəlib. Bu artımın əsas drayverləri kimi onlayn forumlar və oyun yayımları (+1450%), eləcə də konsert streamləri (+1013%) müəyyən edilib.

Latency və internet sürəti istehlakçı davranışını formalaşdıran ən kritik, lakin ən az görünən amillərdən biridir. Araşdırmalara görə, yayım platformalarında 2 saniyədən çox gecikmə istifadəçilərin təxminən 20%-nin, 6 saniyəni keçən gecikmə isə auditoriyanın təxminən 50%- nin itirilməsinə səbəb olur.

Bununla yanaşı, “ikinci ekran” davranışı da maksimum səviyyəyə çatıb. İstifadəçilər eyni anda matçı izləyir, canlı statistikaya baxır və sosial mediada müzakirələrə qoşulurlar. Bu ekosistemin effektiv işləməsi isə real vaxt rejiminə, yəni minimal gecikməyə bağlıdır.

İKT və kibertəhlükəsizlik üzrə ekspert Rəşad Əliyev qeyd edir ki, müasir canlı yayımın keyfiyyəti iki əsas parametrdən asılıdır: bandwidth (sürət) və latency (gecikmə). Onun sözlərinə görə, yüksək sürət böyük həcmdə məlumat ötürülməsini təmin edir, lakin yayımın “canlılıq” hissini müəyyən edən əsas faktor gecikmədir.

“İstifadəçi artıq şüurlu şəkildə ‘bu platforma sürətlidir’ demir. O, sadəcə ‘burada rahat izləyirəm’ hissini yaşayır. Bu hiss isə millisaniyələrlə ölçülən texniki optimizasiyaların nəticəsidir,” – deyə ekspert vurğulayır.

O əlavə edir ki, istehlakçı üçün ideal təcrübə yüksək görüntü keyfiyyətinin yüksək sürət və minimal gecikmə ilə birləşməsidir.