"Kosmik texnologiyalarla bağlı ötən həftə Bakıda yüksək səviyyədə keçirilən Space Technology Conference – STC2025 konfransında bir məqam diqqətimi cəlb etdi.
İlk öncə qeyd edim ki bu konfransda 40-dan çox ölkədən 400-dən artıq nümayəndə iştirak edirdi".
Xeberler.az bildirir ki, bu sözləri Azərbaycan İnternet Formunun Prezidenti, ekspert Osman Gündüz deyib.
Ekspert bildirib ki, dünyanın kosmos ailəsi burada təmsil olunurdu. Kosmik şirkətlərin sərgiləri də təşkil olunmuşdu. Çinlə kosmik əməkdaşlıq sazişindən dərhal sonra Azərkosmos tərəfindən Azərbaycanda belə yüksək səviyyədə kosmik tədbirin keçirilməsi diqqət cəlb edən idi:
"Konfransda İsrailin IAI şirkəti də təmsil olundu – hansı ki bizim müşahidə peyklərimizi bu şirkət hazırlamalıdır.
Xatırladıram ki Azərsky1 müşahidə peykimiz vaxtından əvvəl idarəetmədən itəndən sonra Azərbaycan yeni müşahidə peyklərinin hazırlanması üçün İsrailin İAİ şirkəti ilə 120 milyon $ məbləğində müqavilə imzalayıb.
İAİ həmçinin Azərbaycanda peyk istehsalı üçün kosmik infrastruktur da qurmalıdır.
Lakin gözləntilərin əksinə olaraq, nə Azərbaycan, nə də İsrail tərəfi bu peyklərin hazırlanması, istehsal infrastrukturunun qurulması və işlərin gedişi barədə Konfransda ağlabatan bir açıqlama vermədilər. Halbuki müqaviləyə görə 2026-cı ilədək bir peykin hazır olması nəzərdə tutulurdu".
Osman Gündüzün sözlərinə görə, görünən odur ki gələn il hazır olması, orbitə qaldırılması nəzərdə tutilan peyklə bağlı suallar doğuran bir səssizlik var:
"Düşünürəm ki, əsas məqam müqavilənin zamanında icrasının mümkün olmaması ilə bağlı ola bilər.
Xatırladıram ki, İsrail və HƏMAS arasında müharibə həmin müqavilənin mürəkkəbi qurumamış, imzalanma mərasimindən bir neçə gün sonra başlamışdı.
Fikrimcə müharibə ilə bağlı regionda yaranmış situasiya, İsrailə qarşı müəyyən beynəlxalq təsirlər bu texnoloji layihənin də gecikməsinə səbəb ola bilərdi.
Eyni zamanda düşünürəm ki bu səssizlik, əvvəllər bəzi Avropa ölkələrinin Azərbaycanla əlaqəli texnologiya ixracı ilə bağlı tətbiq etdiyi məhdudiyyətləri də xatırladır.
Xatırlayıram ki, İkinci Qarabağ savaşında Azərbaycan Türkiyənin Bayraktar-ından effektiv istifadə etdiyinə görə Kanada Türkiyəyə sanksiya tətbiq edərək, dron istehsalı üçün optik texnologiyaları verməkdən imtina etmişdi.
Ehtimal etmək olar ki, müşahidə peykləri üçün zəruri olan həssas texnoloji komponentlərin ixracında da oxşar çətinliklər var".
Ekspert xatırladıb ki, cari ildən Azərbaycan Çinlə də kosmik sahədə strateji əməkdaşlığa başlayıb:
"Bu əməkdaşlıq Azərbaycanın texnoloji alternativlərini genişləndirmək, qlobal kosmik bazarda mövqeyini möhkəmləndirmək baxımından da önəmlidir.
Yəni müəyyən təsirlərdən dolayı İsrail ilə əməkdaşlıq baş tutmazsa ən azı alternativlərimiz var.
Ümid edirəm İsrail müşahidə peyklərimizi zamanında təhvil verə biləcək".
