KOSMOS

NASA-nın inzibatçısı Cared İsaakman bildirib ki, may ayında start meydançası sınağı zamanı pilotsuz “Blue Origin” raketinin iştirakı ilə baş verən partlayışa baxmayaraq, gələn il həyata keçiriləcək “Artemis III” missiyası cədvəl üzrə davam edir. Bu missiya gələcəkdə Aya eniş edən ekipajlı orbital dok və eniş cihazlarının əsas sınağıdır.

Xeberler.az “Reuters”ə istinadən məlumat verir ki, 2028-ci ildə astronavtları Aya qaytarmağı hədəfləyən “Artemis” proqramı NASA tərəfindən hazırlanmış kosmik gəmiləri özəl sənaye tərəfindən təmin edilən sistemlərlə birləşdirir. NASA-nın “Space Launch System” raketi “Lockheed Martin” şirkəti tərəfindən inşa edilən dərin kosmik kapsul olan “Orion”a heyət göndərəcək və Ayın tədqiqində yeni səhifə açacaq. İlon Maskın “SpaceX” və Ceff Bezosun “Blue Origin” şirkətləri isə astronavtları Ay orbiti ilə onun səthi arasında daşımaq üçün hazırlanmış eniş cihazları hazırlayır.

Gələcəkdə Aya enişlərdən əvvəl “Artemis III” aşağı Yer orbitində məşq platforması qismində xidmət edəcək. Dörd astronavt “Orion” gəmisində uçacaq və “SpaceX” şirkətinin “Starship Human Landing System” və “Blue Origin”in də “Blue Moon” versiyaları ilə görüş və dok əməliyyatlarını sınaqdan keçirəcək.

İsaakman 2027-ci il qrafikinə istinad edərək “Reuters” agentliyinə bildirib: “NASA-nın ən böyük nəzarətində olan hissələr, yəni SLS və “Orion”la əlaqəli hər şey inanılmaz dərəcədə yaxşı işləyir”.

Hər iki Aya eniş aparatı cədvəldə gecikmələrlə üzləşib və bəzi sənaye rəhbərləri onların 2027-ci il missiyası üçün vaxtında hazır olacaqlarına şübhə ilə yanaşırlar. May ayında şirkətin Floridadakı yeganə buraxılış meydançasında pilotsuz “Blue Origin New Glenn” raketinin isti atəş sınağı zamanı partlaması narahatlıqları daha da artırıb. Şirkət bu ilin sonuna qədər təmir işlərini başa çatdırmağı və uçuşları bərpa etməyi hədəflədiyini bildirib.

İsaakman bildirib ki, NASA-nın bu məsələdə gecikmələrlə üzləşəcəyi təqdirdə eniş proqramını cədvəl üzrə saxlamaq üçün ehtiyat planlar da var.

NASA, həmçinin “SpaceX”in bu həftə keçiriləcək növbəti “Starship” sınaq uçuşunu, o cümlədən “Raptor” mühərriklərinin və istilik qalxanının performansını diqqətlə izləyir. Onların hər ikisi raketin tam təkrar istifadə edilə bilməsi üçün vacibdir.

İsaakman bildirib ki, “SpaceX”in iyun ayında rekord qıran 75 milyard dollarlıq ilkin maliyyələşdirmə təklifi də NASA-ya fayda verə bilər.

“Farnborough Airshow”da Avropanın kosmik suverenlik uğrunda mübarizəsi, Çinin Aya pilotlu missiya göndərmək istəyi NASA-nın maraqları ilə toqquşur. Avropa hökumətləri ABŞ texnologiyasından asılılığı azaltmaq istəsələr də, İsaakman müttəfiqlərin Amerika proqramlarını təkrarlamaqdansa, imkanlardakı boşluqları doldurmağa diqqət yetirməli olduqlarını iddia edib.