MÜSAHİBƏ

Azərbaycan İnternet Formunun Prezidenti, ekspert Osman Gündüz sosial şəbəkə hesabında paylaşım edərək Azərbaycanın ali təhsil sistemində süni intellektin (AI) mövcud vəziyyəti və perspektivləri ilə bağlı geniş təhlil aparıb.

Xeberler.az bildirir ki, onun sözlərinə görə, son illər ölkənin aparıcı universitetlərində süni intellekt sahəsində atılan addımlar ali təhsil sisteminin tədricən qlobal trendlərə uyğunlaşdığını göstərir. Ekspert vurğulayıb ki, beynəlxalq təcrübə süni intellektin həm fundamental elmi-tədqiqat istiqaməti, həm də sahə-yönümlü tətbiqlər əsasında paralel inkişafını zəruri edir və Azərbaycanda bu modelin ilkin konturları artıq formalaşmağa başlayıb.

Osman Gündüz qeyd edib ki, bir sıra aparıcı universitetlərdə AI kafedraları yaradılıb, yeni tədris proqramları hazırlanıb, süni intellekt mərkəzləri və laboratoriyaları fəaliyyətə başlayıb, beynəlxalq əməkdaşlıqlar qurulub.

Paylaşımda UNEC-in bu sahədə ən sistemli modellərdən birini formalaşdırdığı vurğulanıb. Universitetdə bakalavr və magistr səviyyələrində “Süni intellekt”, “Süni intellekt tədqiqat metodları”, “İqtisadiyyatda süni intellekt sistemləri”, “Süni neyron şəbəkələri”, “Python və süni intellekt”, “Dizaynda süni intellekt” kimi fənlər tədris olunur, xüsusi laboratoriyalar yaradılıb. UNEC həmçinin ABB ilə birgə “Data və süni intellekt sertifikasiya proqramı”nı icra edir. Bundan əlavə, universitetdə 1,69 milyon manatlıq tender əsasında Təhsil İnnovasiyaları üzrə Süni İntellekt Mərkəzinin yaradılması nəzərdə tutulur.

Azərbaycan Texniki Universitetində isə 2021-ci ildən struktur islahatları nəticəsində Mühəndis riyaziyyatı və süni intellekt kafedrası fəaliyyət göstərir. 2024-cü ilin sonunda universitetdə Data Elmi və Süni İntellekt İnstitutu təsis edilib. Burada Machine Learning, Deep Learning, NLP, Computer Vision və Data Analytics istiqamətlərində tədqiqatlar aparılır. AzTU-da süni intellekt sahəsində 1,3 milyon manatlıq qrant layihələri elan olunub və 900 min manatlıq AI laboratoriyası üçün tender açıqlanıb.

ADA Universitetində süni intellekt sahəsində fəaliyyət daha erkən dövrlərdən təhsil və tətbiq-yönümlü tədqiqatlar üzərində qurulub. Burada AI, Machine Learning, NLP və Big Data üzrə kurslar tədris olunur, Data Analitika Tədqiqat Mərkəzi fəaliyyət göstərir. 2017-ci ildə BP ilə birgə yaradılmış Big Data Research Center bu sahədə öncül nümunələrdən biri kimi qeyd olunub.

Ekspert bildirib ki, Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universitetində süni intellekt daha çox sənaye, enerji və idarəetmə sistemləri kontekstində inkişaf etdirilir. Bakı Ali Neft Məktəbində SOCAR tərəfindən yaradılmış AI elmi-tədqiqat laboratoriyası enerji və sənaye optimallaşdırılmasına fokuslanır. Bakı Mühəndislik Universitetində isə “Artificial Intelligence”, “Machine Learning”, “Data Analytics” kimi fənlər və ikili diplom proqramları mövcuddur.

Bununla yanaşı, Mingəçevir Dövlət Universiteti, Naxçıvan Dövlət Universiteti və Qarabağ Universitetində də beynəlxalq əməkdaşlıqlar çərçivəsində süni intellekt istiqamətində addımlar atıldığı qeyd olunub.

Osman Gündüz eyni zamanda problemlərə də diqqət çəkib.

Onun fikrincə, ixtisaslı kadr hazırlığı, proqramların yenilənməsi, səylərin koordinasiyası və beynəlxalq əməkdaşlığın gücləndirilməsi istiqamətində boşluqlar qalır. Ekspert hesab edir ki, ETN, EATDA və Təhsilin İnkişafı Fondu bu sahədə daha fəal rol oynamalı, universitetlər üçün xüsusi AI qrantları ayrılmalı, müəllimlər üçün kütləvi təkmilləşmə proqramları həyata keçirilməlidir.

Paylaşımda həmçinin “SABAH.city” layihəsinin sürətləndirilməsi və AI mərkəzlərinin milli şəbəkə kimi əlaqələndirilməsinin vacibliyi vurğulanıb.

Ekspertin qənaətinə görə, düzgün koordinasiya və ardıcıl siyasət nəticəsində Azərbaycan universitetləri qısa müddətdə regionda süni intellekt üzrə rəqabətqabiliyyətli və güclü akademik mərkəzlərdən birinə çevrilə bilər.