TƏHLİL VƏ RƏYLƏR

Azərbaycan İnternet Forumunun Prezidenti, ekspert Osman Gündüz ölkədə yaradılan yeni kibertəhlükəsizlik laboratoriyalarının əhəmiyyəti ilə bağlı paylaşım edib.

Xeberler.az məlumat verir ki, ekspert sosial media hesabında son dövrlər Xüsusi Rabitə və İnformasiya Təhlükəsizliyi Dövlət Xidməti (XRİTDX) və Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətinin Milli Kibertəhlükəsizlik Mərkəzinin bu sahədə rolunun əhəmiyyətli dərəcədə gücləndiyini vurğulayıb.

Onun sözlərinə görə, xüsusilə dövlətin kritik informasiya infrastrukturlarının qorunması, fasiləsiz monitorinq və kiberinsidentlərə operativ reaksiya sahəsində bu qurumların fəaliyyəti daha aydın görünür. Paralel olaraq, rəqəmsal sübutların hüquqi dövriyyəyə daxil edilməsi istiqamətində atılan addımlar kibertəhlükəsizliyin həm texniki, həm də hüquqi müstəvidə möhkəmləndirildiyini göstərir.

Osman Gündüz bildirib ki, XRİTDX bu istiqamətdə tədqiqatlara və universitetlərlə əməkdaşlığa xüsusi önəm verir. Ötən gün qurum Bakı Ali Neft Məktəbi ilə birgə “İnformasiya Təhlükəsizliyi Testləri” laboratoriyası yaradıb.

Ekspert qeyd edib ki, bu laboratoriya sadəcə tədris məkanı deyil, real sınaq və təlim poliqonudur. Burada:

• Kritik sektorda tətbiq olunacaq yeni proqramlar real kiberhücum ssenariləri ilə test ediləcək;

• Şəbəkələrdə baş verən kiberinsidentlər laboratoriyada modelləşdiriləcək;

• Hücum izlərinin aşkarlanması, sənədləşdirilməsi və rəqəmsal sübut kimi qorunması praktik şəkildə öyrədiləcək.

O xatırladıb ki, bundan əvvəl XRİTDX Azərbaycan Texniki Universitetində tələbələr üçün “Zərərverici Analizi Laboratoriyası” da yaradıb və AzTU ilə kadr hazırlığı sahəsində geniş əməkdaşlıq qurub.

Osman Gündüzün fikrincə, bu laboratoriyalar həm də rəqəmsal sübutlarla bağlı hüquqi mühitin inkişafına töhfə verir. Texniki izlərin düzgün toplanması, saxlanması və məhkəmədə etibarlı sübut kimi təqdim edilməsi üçün real praktik baza formalaşır.

Ekspert yekunda bildirib ki, dövlət qurumlarının bu yanaşması kibertəhlükəsizliyi təkcə texniki deyil, həm də milli təhlükəsizlik, hüquqi etibarlılıq və kadr hazırlığı məsələsi kimi nəzərdən keçirir. Universitetlər isə bu prosesdə passiv müşahidəçi yox, aktiv tərəfdaşa çevrilir.