MÜSAHİBƏ

Rəqəmsal İnkişaf və Nəqliyyat Nazirliyinin (RİNN) İnnovasiya və Rəqəmsal İnkişaf Agentliyi (İRİA) dövlət qurumları arasında maneəsiz əlaqəni asanlaşdıran yeni həll təqdim edib. “Kağızsız hökumət” adlanan Elektron Sənəd Dövriyyəsi (ESD) sistemi özəl şirkətlər və assosiasiyalar üçün də açıq olacaq.

Yeni sistemin özəlliklərini şərh edən İRİA sədrinin müavini Rəşad Xalıqov bildirib ki, “Kağızsız hökumət” bir sıra innovativ həlləri təqdim edəcək.

“Məlum olduğu kimi, hazırda dövlət qurumlarında müxtəlif ESD sistemləri istifadə olunmaqdadır. Bu sistemlər vasitəsilə sənədlər çap edilərək kağız daşıyıcılarda digər qurumlara göndərilir. Eyni zamanda sənədi alan qurum da, həmin sənədi skan edərək öz ESD sisteminə əlavə edir.

Bu zamana qədər tətbiq olunan həll, əsasən, eyni sistemin bütün dövlət qurumlarında tətbiq olunmasından ibarət idi. Lakin biz bir sıra səbəblərdən dolayı bu yanaşmanın seçilməsini məqsədəuyğun hesab etmədik.

Birincisi hazırda İKT bazarında ESD sistemləri üzrə ixtisaslaşmış bir neçə şirkət mövcuddur. Vahid həllin seçilməsi bu şirkətlər arasında rəqabətin qarşısını almış olardı.

İkincisi dövlət qurumlarında daxili proseslərin fərqli aparıldığını nəzərə alaraq, vahid həllin tətbiqi ilə bütün dövlət qurumlarının funksional imkanları eyni olan sistemin tətbiqi narazılıq doğurmuş olardı.

Üçüncüsü vahid həllin dövlət qurumlarında tətbiqi vaxt baxımından da səmərəsiz olacaqdı, çünki, əməkdaşların yeni ESD sisteminə adaptasiya müddəti müəyyən zaman alacaqdı.

Dördüncüsü hazırda qurumlar tərəfindən istifadə olunan ESD sistemlərinin müəyyən maliyyə vəsaiti xərclənərək əldə edildiyini nəzərə alaraq, vahid həllin tətbiqi bu vəsaitin itirilməsinə səbəb olardı.

Sonuncusu vahid həllin tətbiqi bu istiqamətdə ölkə üzrə bir həlldən (şirkət və ya qurumdan) asılılığa gətirib çıxaracaqdı.

Tərəfimizdən tətbiq edilən inqilabi həll ondan ibarətdir ki, biz bütün qurumlarda mövcud olan ESD sistemlərini saxlayaraq vahid şlüz və standartlar tətbiq etməklə bu ESD-ləri əlaqələndirmək yolunu seçdik", - R. Xalıqov qeyd edib

Onun sözlərinə görə, hazırlanmış APİ-lər açıq mənbəli kodlardır, yəni hamı üçün qaynaq kodları açıqdır, eyni zamanda bu APİ-lərin inteqrasiya prosesi də çox rahatdır. R. Xalıqov vurğulayıb ki, bu APİ-lər inteqrasiya edildikdən sonra, müxtəlif qurumlarda mövcud olan ESD sistemləri vasitəsilə kağızsız sənəd mübadiləsinin təmin edilməsi mümkün olur:

"Həmçinin, ESD sistemini istifadə edən əməkdaşlar üçün də interfeys dəyişmədiyindən, istifadə rahatlığı qorunmuş olur. Yeni həllin əsas üstünlüklərindən biri də mübadilə olunan sənədlərin paket şəklində şifrələnərək mübadilə olunmasının təmin edilməsidir. Sənədlərin imzalanması üçün isə elektron imzadan istifadə olunur. Eyni zamanda, sənəd göndərilən quruma elektron imzanın həqiqiliyinin yoxlanılması üçün də servis təqdim olunur".

İRİA sədrinin müavini əlavə edib ki, yeni arxitekturanın digər əsas üstünlüklərindən biri də texniki olaraq genişlənə bilməsidir: "Yəni gələcək bu şlüz vasitəsilə dövlət orqanlarındakı digər proqram təminatları, özəl şirkətlərin, assosiasiyaların və s. yaradacaqları şlüzları da inteqrasiya etmək imkanı mövcuddur”. (Report)