TƏHLÜKƏSİZLİK

BMT-nin uşaqlara qarşı zorakılığa son qoymaq üçün çalışan qrupunun apardığı son sorğuya görə, dünya üzrə azyaşlıların təxminən üçdə ikisi kiberzorakılığın artdığını bildirir. Onların hər ikisindən biri düzgün dəstəyi necə əldə edəcəyini bilmir.

Xeberler.az təşkilata istinadən məlumat verir ki, BMT Baş katibinin sözçüsü Stefan Dujarrikin sözlərinə görə, hesabatda “həyəcanverici tendensiyalar” fonunda bütün onlayn ekosisteminin uşaqları qorumaq üçün daha sürətli və birlikdə hərəkət etməsinə təcili ehtiyac olduğu vurğulanır.

Qeyd olunur ki, bu kiberhücumlar dünyada artan münaqişələr, köçkünlük, yoxsulluq və zorakılıq səviyyələri ilə uşaqlara qarşı artan təhdidlər fonunda baş verir. “Bu gün uşaqların ən yüksək qiyməti ödədiyi çətin bir dünyada yaşayırıq”, - deyə BMT Baş katibinin uşaqlara qarşı zorakılıqla mübarizə üzrə xüsusi nümayəndəsi Najat Maalla çərşənbə axşamı Cenevrədə İnsan Hüquqları Şurasında hesabatı təqdim edərkən bildirib.

Hər bölgədən 30.000-dən çox uşağın cavabları əsasında hazırlanan hesabatda süni intellektin (AI) uşaqların internetdə üzləşdiyi təhdidi kökündən dəyişdirdiyi vurğulanıb. Generativ AI texnologiyasının sürətli inkişafı və əlçatanlığı kiberzorakılığı yenidən formalaşdırır, onu daha sürətli, daha hədəflənmiş, aşkarlanması çətin olan və kütləvi miqyasda birdən çox platformada yayılan problemə çevirir.

Süni intellekt tərəfindən yaradılan saxta foto və videolar, uşaqların çatbotlar və digər vasitələrlə manipulyasiyasına imkan verən hazırkı şəraitdə azyaşlılar onları çox vaxt real insan qarşılıqlı təsirindən fərqləndirə bilmirlər. BMT xəbərdarlıq edir ki, süni intellekt saxtakarlıqları uşaqları internetdə alçaltmaq, təhdid etmək və istismara məruz qoymaq üçün getdikcə daha çox istifadə edilir.

Hesabata görə, uşaqlar kiberhücum barədə məlumat verməkdə çətinlik çəkirlər, çünki onlar stiqma və qorxu ilə üzləşir, həmyaşıdları tərəfindən rədd edilir və ya böyüklər tərəfindən mühakimə olunurlar. Məlumat verməməyin təsiri ani və dağıdıcı ola, habelə cəmi bir neçə saniyə ərzində psixoloji sıxıntıya və davamlı nüfuza zərər verə bilər. Ən faciəli hallarda isə bu, uşaqları öz həyatlarına qəsd etməyə vadar edər.

BMT azyaşlıları onlayn zərərdən qorumağın yeganə yolu kimi hökumətlər, sənaye, müəllimlər, ailələr, uşaqlar və gənclər də daxil olmaqla bütün maraqlı tərəflərin iştirakının vacibliyini vurğulayır və eyni zamanda, təhlükəsiz rəqəmsal iştirakı təmin edir.