TƏHLİL VƏ RƏYLƏR

Azərbaycanda kibertəhlükəsizlik sahəsində yeni qanunvericilik dəyişiklikləri mövcud kiber ekosistemdə ciddi yeniliklərə səbəb olacaq.

Xeberler.az məlumat verir ki, Azərbaycan İnternet Forumunun prezidenti, ekspert Osman Gündüz yeni dəyişikliklərlə bağlı diqqətçəkən məqamlara toxunub.

Ekspert bildirib ki, yeni qanunvericiliklə “ictimai əhəmiyyətli funksiyaları yerinə yetirən informasiya infrastrukturu” adlı yeni kateqoriya yaradılıb.

Onun sözlərinə görə, indiyədək kibertəhlükəsizlik sahəsində xüsusi rejim əsasən Dövlət Təhlükəsizliyi Xidməti və Xüsusi Rabitə və İnformasiya Təhlükəsizliyi Dövlət Xidmətinin səlahiyyət dairəsində olan Kritik İnformasiya İnfrastrukturu (Kİİ) üzərində qurulub.

“İndi isə Kİİ olmayan dövlət və özəl şirkətlərin informasiya infrastrukturları da xüsusi kibertəhlükəsizlik perimetrinə daxil edilə bilər”, – deyə Osman Gündüz qeyd edib.

Ekspert yeni kateqoriyaya hansı qurumların daxil edilə biləcəyinin sual doğurduğunu vurğulayıb. Qanuna əsasən, informasiya sisteminin fəaliyyətinin dayanması ölkənin siyasi, sosial və iqtisadi dayanıqlılığına ciddi zərər vura biləcək qurumlar “ictimai əhəmiyyətli” kateqoriyaya aid edilə bilər.

O bildirib ki, müvafiq siyahını fəaliyyət göstərilən sahə üzrə dövlət siyasətini, tənzimləməni və nəzarəti həyata keçirən dövlət qurumu müəyyənləşdirərək Milli CERT-ə təqdim edəcək.

Osman Gündüzün fikrincə, yanaşmanın mahiyyəti başadüşüləndir. Belə ki, böyük şirkətin, data mərkəzinin, ödəniş sisteminin və ya geniş istifadə olunan rəqəmsal platformanın fəaliyyətinin dayanması artıq yalnız həmin şirkətin problemi hesab edilə bilməz.

“Amma hansı meyarlarla özəl şirkət ‘ictimai əhəmiyyətli’ elan ediləcək?” – deyə ekspert sual edib.

Onun sözlərinə görə, qanunda “siyasi, sosial və iqtisadi dayanıqlılığa ciddi zərər” meyarı əsas götürülür, lakin bunun ölçülə bilən göstəriciləri açıqlanmır.

Ekspert qeyd edib ki, burada bir sıra suallar ortaya çıxır: neçə istifadəçi meyar hesab olunacaq, şirkətin bazar payı nə qədər olmalıdır, hansı həcmdə iqtisadi zərər “ciddi zərər” sayılacaq, xidmətin neçə saat dayanması nəzərə alınacaq və alternativ xidmətlərin mövcudluğu qiymətləndiriləcəkmi?

O.Gündüz hesab edir ki, Kİİ ilə bağlı mexanizm daha konkret qurulub. Qanunda Kİİ üçün ayrıca meyarların müəyyənləşdirilməsi nəzərdə tutulur və həmin meyarlar Nazirlər Kabineti tərəfindən Prezidentlə razılaşdırılmaqla təsdiqlənir. Kİİ siyahısının təsdiqi də ayrıca hüquqi prosedura bağlanıb.

“Yeni ‘ictimai əhəmiyyətli’ kateqoriyada isə belə detallı və ölçülə bilən meyarların müəyyənləşdirilməsi mexanizmi görünmür”, – ekspert vurğulayıb.

O əlavə edib ki, siyahıya daxil edilən özəl şirkətlər, o cümlədən provayderlər, fintech şirkətləri, data mərkəzləri və rəqəmsal platformalar CERT/SOC inteqrasiyası, fasiləsiz monitorinq və təhlükəsizlik infrastrukturu üçün əlavə xərclərlə üzləşə bilər.

“Bu xərcləri kim qarşılayacaq? Özəl biznes bunu xidmətlərin qiymətinə əlavə edib sonda vətəndaşın üzərinə qoyacaqmı?” – deyə Osman Gündüz sual edib.

Ekspert həmçinin Milli CERT-in fəaliyyəti çərçivəsində loglar, şəbəkə və digər həssas texniki məlumatlarla işlənməsinin kommersiya sirri və fərdi məlumatların qorunması məsələlərini aktuallaşdırdığını bildirib.

Onun fikrincə, “ictimai əhəmiyyətli” statusunun konkret meyarları, kiçik və orta biznesə yanaşma, əlavə xərclərin qarşılanması, qərarlardan şikayət imkanları, audit və monitorinqin çərçivələri, eləcə də məlumatların tələb edilməsinin sərhədləri əvvəlcədən dəqiq müəyyənləşdirilməlidir.

“Kibertəhlükəsizliyi gücləndirmək vacibdir. Amma biznes üzərində dövlət nəzarəti genişləndikcə onun sərhədləri də bir o qədər dəqiq müəyyən edilməlidir”, – Osman Gündüz qeyd edib.