TƏHLİL VƏ RƏYLƏR

Azərbaycan İnternet Formunun Prezidenti, İKT üzrə ekspert Osman Gündüz sosial şəbəkə hesabında İnnovasiya və Rəqəmsal İnkişaf Agentliyinin (İRİA) texnopark rezidentliyi ilə bağlı tənqidi paylaşım edib.

O bildirib ki, Prezidentin bu sahə üzrə qəbul etdiyi fərman düzgün icra olunmur və güman ki, məhz bununla əlaqəli olaraq İRİA tərəfindən keçirilən bəzi tədbirlər qapalı formatda təşkil edilir.

Xeberler.az məlumat verir ki, onun sözlərinə görə, İRİA bu gün texnopark rezidenti olan 100-dən çox şirkətin nümayəndələri ilə görüş keçirdiyini və “Azərbaycanda İKT sənayesi və ixrac təcrübəsi” mövzusunda panel sessiyası təşkil etdiyini açıqlasa da, görüş və müzakirələr qapalı olub, maraqlı tərəflər prosesə cəlb edilməyib.

Osman Gündüz qeyd edib ki, müzakirə mövzuları sırasında hansı şirkətlərin vergidən azad edildiyi, rezidentlərin hansı prinsiplər və hansı qərarlar əsasında müəyyənləşdirildiyi, Prezidentin məlum fərmanından keçən üç il ərzində hansı nəticələrin əldə olunduğu kimi mühüm məsələlər var. Onun fikrincə, ictimai əhəmiyyət kəsb edən bu cür mövzuların qapalı şəkildə müzakirə olunması suallar yaradır.

Ekspert vurğulayıb ki, İRİA dövlət qurumu olaraq səlahiyyətlərinə aid olmayan yarış və müsabiqələrin təqdimatına maraqlı tərəfləri cəlb edə bildiyi halda, daha aktual və sistemli problemlərin müzakirəsini qapalı keçirir. O əlavə edib ki, texnopark rezidentliyi məsələsi ilə bağlı uzun müddətdir ciddi problemlər mövcuddur və bu mövzuda İRİA ilə Dövlət Vergi Xidməti (DVX) arasında dəfələrlə müzakirələr aparılıb. Hətta ötən illərdə Prezidentin 2022-ci ilin sonunda qəbul etdiyi fərmanın düzgün icra olunmaması və düzgün anlaşılmaması səbəbindən onun ləğvi və ya şərhi məsələsi də gündəmə gəlib.

Osman Gündüz xatırladıb ki, Prezidentin sözügedən fərmanının mahiyyəti “dövlət sifarişləri üzərində çalışan” iri İT şirkətlərinin vergidən azad edilməsi deyil, əsasən xaricə yönəlik fəaliyyəti olan kiçik və orta biznesin, startapların dəstəklənməsidir. Onun sözlərinə görə, oturuşmuş İT şirkətlərinə də qlobal bazarlara çıxış üçün dəstək verilməlidir, lakin bu, fərmanın birbaşa predmeti deyil.

Ekspert həmçinin qeyd edib ki, indiyədək vergidən azadolma mexanizmi düzgün qurulmayıb və qanunvericilikdə nəzərdə tutulan Ekspert Şurası hələ də formalaşdırılmayıb. Onun fikrincə, bu struktur yaradılmadan qəbul edilən qərarların hüquqi əsası yoxdur.

Paylaşımda vurğulanıb ki, tenderlər hesabına milyonlarla gəlir əldə edən, innovasiyası və xarici fəaliyyəti olmayan iri şirkətlərin bir imza ilə vergidən azad edilməsi, eyni zamanda yenicə yaranmış və ixracyönümlü fəaliyyəti olan kiçik bizneslərin güzəşt axtarması ciddi disbalans yaradır.

Osman Gündüz hesab edir ki, bu cür yanaşmaların nəticəsində Azərbaycanda İT yönümlü ixrac göstəriciləri regionda ən aşağı səviyyədədir, innovasiya və startap sahəsində qlobal göstəricilər isə qənaətbəxş deyil.

Sonda ekspert təəssüf hissi ilə bildirib ki, müəyyən sahələrdə uğurlar əldə olunsa da, İRİA texnopark siyasətindəki qüsurların aradan qaldırılmasına yetərincə diqqət yetirmir, proseslər qeyri-şəffaf qurulur, qapalı müzakirələr aparılır və mövcud normalara zidd qərarlar qəbul edilir. O ümidb edir ki, sektorda qərar verən və Prezidentin fərmanlarının icrasına cavabdeh olan qurumlar bu vəziyyətin fərqindədirlər.