QANUNVERİCİLİK

Məlumat verdiyimiz kimi, Nazirlər Kabinetinin "Azərbaycan Respublikası ərazisində yay vaxtının tətbiq edilməsi haqqında” 1997-ci il 17 mart tarixli 21 nömrəli qərarının ləğv edilməsi barədə” Qərarında qeyd edildi ki, martın 27-də ölkə ərazisində yay vaxtına keçilməyəcək.
Bunun ardınca Microsoft şirkəti Azərbaycandakı istifadəçilərin yeni təqvimə qaydalarına uyğunlaşmasına yardımçı olmaq məqsədilə yay vaxtına avtomatik keçidin qarşısını alacaq  xüsusi təlimat və əlavə resurslar təqdim etdi. 
Belə ki, bununla bağlı, Microsoft şirkəti Windows əməliyyat sistemlərində vaxtın hesablanması və saat qurşağının müəyyənləşdirilməsi funksiyalarının tənzimlənməsi üçün müvafiq dəyişikliklərin fərdi şəkildə, avtomatik olmadan tənzimlənməsi üçün təlimatlar verdi.
Eyni zamanda Rabitə və Yüksək Texnologoyalar Nazirliyi də bununla bağlı açıqlama yaydı.
 Lakin bütün bu təlimatlara baxmayaraq bu gecə telefon və kompüterlər avtomatik yay vaxtına keçib.
Xeberler.az problemin nədən qaynaqlandığını dəqiqləşdirməyə çalışıb.

Azərbaycan İnternet Forumunun prezidenti Osman Gündüz bildirib ki, bu cür problemin və  çaşqınlığın yaranmasına səbəb Nazirlər Kabinetinin qərarının icrası istiqamətində müvafiq qurumlar tərəfindən zəruri işlərin görülməməsidir.
"Vaxtın tənzimlənməsi, vaxtla bağlı prosedurlar həm də beynəlxalq bir tənzimləmə ilə bağlıdır ki, bununla da məşğul olan beynəlxalq qurumlar və cəmiyyətlər var. Ümumdünya vaxtı ilə bağlı bəlli bir standart var və bu standarta uyğun da vaxt – saat zonaları (qurşaqları) müəyyən olunub. Bunlar da dəyişməzdir. Yay-qış rejiminə keçən ölkələrdəki dəyişiklikləri qeyd edən xüsusi qurumlar var. Məsələn, İANA (Internet Assigned Numbers Authority (IANA) adlanan qurumda bütün dünya əraziləri üzrə vaxt zonaları, vaxt etalonlarının məlumat bazası (IANA Time Zone Database) burada yerləşir. İstənilən bir dəyişiklik də dərhal burada öz əksini tapır. Bu qurumun məlumatlarına əsaslanaraq internetdə müxtəlif ölkələrdəki dəqiq vaxtlarla bağlı da digər resurslar da yaradılıb ”.
Ekspert bildirib ki, əməliyyat sistemləri və proqram təminatı hazırlayanlar da vaxtla bağlı məlumatları avtomatik qaydada buradan, İANA bazasından əldə edir:
“ Əgər burada düzəlişlər, yeniləmələr yoxdursa, milli hökumətlər səviyyəsində hansısa qəraralar , dəyişikliklər olmasının hər hansı əhəmiyyəti yoxdur.

Məsələn , Rusiyada 2 il bundan öncə , 2014-cü ilin oktyabr ayındakı yay vaxtının ləğvi ilə məlumatlar artıq xeyli qabaqcadan, avqust ayında bu məlumat bazasında yerləşdirilmişdi. Buna görə də orada 11 saat qurşağı olan ərazilər olmasına baxmayaraq hər hansı problem olmadı.”
Osman Gündüz hesab edir ki, vaxt məsələlərinin tənzimlənməsi ilə bağlı cavabdeh dövlət qurumu olan Standartlaşdırma, Metrologiya və Patent üzrə Dövlət Komitəsi, həmçinin də gözlənilən problemin texnoloji tərəfləri ilə bağlı RYTN  daha ciddi qabaqlayıcı addımlar ata bilərdilər:
“Təəssüf ki, bu, baş verməyib. Yəni Standartlaşdırma, Metrologiya və Patent üzrə Dövlət Komitəsinin bu tip beynəlxalq qurumlar və cəmiyyətlərlə bu dəyişiklikliyi qabaqcadan uzlaşdırmalıydı. Həmçinin, bu dövlət qurumları birlikdə bir maarifləndirmə işləri təşkil edə bilərdilər”.

İT üzrə ekspert Vahid Qasımov Xeberler.az-a bildirib ki, problem ona görə baş verib ki, müvafiq qurumlar məsələni müvafiq beynəlxalq quruma bildirməyib. Buna görə də avtomatik sinxronlaşdırılma edilməyib: “ Müvafiq beynəlxalq qurum məsələ ilə bağlı məlumatı rəsmi olaraq təsdiq etdikdən sonra bu fəaliyyət həyata keçirə bilər. Görünür, bizim dövlət qurumları məsuliyyətsizlik edib və məsələni beynəlxalq quruma təsdiqlətməyib.

Dünyada bəzi ölkələr də yay-qış vaxtına keçid edir. Onlar bunu həmin qurumda təsdiqlədirlər”. Vahid Qasımov deyir ki, Azərbaycanın müvafiq qurumları məsələni aidiyyatı quruma bildirməkdə gecikib: “ Bununla bağlı martın 16-sı bir qərar verildi. 17-si isə həmin qərar ləğv edildi. Yəni, bəzi anlaşılmazlıqlar oldu. Ona görə də Azərbaycan bunu beynəlxalq metroloji quruma bildirməkdə gecikdi. İndi isə görünən odur ki, həmin qurum müraciəti qəbul edib, təsdiqləməyib. Çox güman ki, onların rəsmi müraciəti qəbul edilməyib. Bu vəziyyət rəsmi orqanların məsuliyyətsizliyinə görə olub”.

Ekspert deyir ki, hazırda Azərbaycanda çaşqınlıq yaşanır. Belə ki, bütün cihazlarda vaxt avtomatik yox, əl rejimi ilə həyata keçirilir. Mobil telefonlara gəlincə isə ekspert bildirib ki, sinxronlaşdırılma mobil operatorların hesabı ilə aparılır. Onun sözlərinə görə, əgər mobil operatorlar bunu tənizmləsə idi, telefonlarda bu problem yaşanmayacaqdı. O qeyd edib ki, müvafiq qurum müraciəti rəsmi təsdiq etdikdən sonra məsələ həll olunacaq .

Bu problemlə bağlı Microsoft Azərbaycan-nın əməkdaşı Emin Axundov Azərbaycandakı istifadəçilərin yeni təqvim qaydalarına uyğunlaşmasına yardımçı olmaq məqsədilə yay vaxtına avtomatik keçidin qarşısını alacaq xüsusi təlimat və əlavə resurslar təqdim edildiyini və bununla bağlı da şirkət tərəfindən rəsmi açıqlama yayıldığını bildirib.

Məltəm Talıbzadə