MÜSAHİBƏ

Azərbaycan məhsulu olan “Cyber Poligon” platforması NATO üçün bir təlim mərkəzinə çevrilə bilərmi ?

Ötən gün XRİTDX rəhbəri, general İlqar Müsayevin rəhbərlik etdiyi İnformasiya Təhlükəsizliyi üzrə Koordinasiya Komissiyasının növbəti iclası Parlametdə keçirilib.

Maraqlıdır ki, bu görüşdən öncə Milli Məclis rəhbərliyi və maraqlı tərəflərlə birgə başqa bir görüş də keçirilib.

Diqqət yetirdikdə görmək olur ki, 5 general iştirak edib bu toplantıda

Açıqlanan məlumatdan görsənir ki, Komissiya iclasında kritik infrastrukturla bağlı müzakirələrlə yanaşı, Xüsusi Rabitə və İnformasiya Təhlükəsizliyi Dövlət Xidməti ilə Rumıniyanın İnformatika üzrə Milli Tədqiqat və İnkişaf İnstitutunun birgə hazırladığı “Cyber Poligon” layihəsi haqqında da müzakirələr olub.

Məlumat verildiyi kimi “Cyber Poligon” NATO-nun Sülh Naminə Elm proqramı tərəfindən də təsdiqlənib.

Xatırladıram ki , “Cyber Poligon” enerji sektorunda olan informasiya sistemlərinin təhlükəsizliyi və dayanıqlığını test edən bir simulyasiya sistemdir.

Yəni əgər bir enerji sistemi SCADA informasiya şəbəkəsi üzərində “oturubsa” onu real vaxtda test etmək elə də asan başa gəlmir.

Bu tip testlər üçün separat bir təhlükəsizlik platformasına ehtiyac var ki, kritik qurumların informasiya sistemlərinin kiber hücumlara qarşı dayanıqlığı və sınaqları real system üzərindən deyil , məhz poliqon versiyada, belə bir simulyasiya edici kiber sistem üzərindən test olunur.

Yeri gəlmişkən, xatırladıram ki, bir neçə il öncə Azərbaycanın bir anda zülmət qaranlığa çevrilməsi məhz Mingəçevirdə enerji sektorunda baş verən partlayışdan sonra, SCADA sisteminin işləməməsi ilə bağlı olmuşdu.

Amma indi görünən odru ki, generallar bu kiber layihəni tək Azərbaycan üçün deyil, xarici enerji bazarı üçün də nəzərdə tutublar.

Azərbaycanın gələcəkdə Avropanın əsas enerji təminatçılarından biri olacağını nəzərə alsaq düşünürəm ki, bu layihə müstəsna əhəmiyyət kəsb edir. Yeni texnologiyalar və hər gün artan yeni təhdiddlər konteksitində yanaşsaq bu tip layihə Azərbaycanla yanaşı, elə qlobal dünyanın bütün enerji infrastrukturuna malik ölkələr üçün çox əhəmiyyətlidir .

Göürünür ki, Azərbaycanın enerji sektorunun dayanıqlığı və təhlükəsziliyi NATO üçün də ciddi əhəmiyyət kəsb edib ki, onlar “Cyber Poligon” –u dəstəkləyiblər. Xatırladıram ki, bir müddət öncə XRİTDX rəhbəri İlqar Musayev də Ruminiyada adı çəkilən qurumun rəhbərləri ilə görüşub.

Sistemin NATO üzvü olan Rumıniya ilə birgə işlənməsi isə bu resursun gələcəkdə digər ölkələrin enerji infrasturkturu üçün də bir təhlükəszilik sisteminə çevrilməsi, "Cyber Poligon" platformasının NATO-nun regional təlim mərkəzinə çevrilməsi şansını xeyli yüksəldir.

Ümid edirəm qarşıdakı iki il müddətində XRİTDX və Rumıniyanın İnformatika İnstitutu “Cyber Poligon” platformasını uğurla reallaşdıra biləcəklər.


Osman Gündüz