PROQRAMLAR

Beynəlxalq Telekommunikasiya İttifaqına (BTİ) üzv ölkələr dünya üzrə hər kəsin internetə çıxışını təmin etmək məqsədini daşıyan yol xəritəsi üzrə razılığa gəliblər. Bu barədə qərar bu gün Bakıda başa çatan Ümumdünya Telekommunikasiyanın İnkişafı Konfransında (WTDC-25) qəbul edilib.

Xeberler.az bildirir ki, ikihəftəlik tədbir BTİ və Azərbaycan Respublikasının Rəqəmsal İnkişaf və Nəqliyyat Nazirliyinin tərəfdaşlığı ilə keçirilib. MDB regionunda ilk dəfə Azərbaycanda təşkil olunan konfrans regional və beynəlxalq rəqəmsal inkişaf strategiyalarının müzakirəsinə imkan yaradıb.

“Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev müraciətində vurğuladığı kimi, Bakı üzv dövlətlərin və tərəfdaşların qarşıdakı dörd il ərzində BTİ-nin inkişaf istiqamətlərini müəyyən edəcək praktik qərarlar üzrə razılığa gəldiyi məkan oldu. Tərəfdaşlarla birlikdə çalışan Azərbaycan bu nəticələrin formalaşmasında fəal iştirak etdi. COP29-un Yaşıl Rəqəmsal Fəaliyyət üzrə Bəyannaməsinə istinad edən Bakı Bəyannaməsinin qəbul olunması isə inklüziv və davamlı rəqəmsal gələcəyə olan ortaq öhdəliyimizi əks etdirir”, – deyə rəqəmsal inkişaf və nəqliyyat naziri Rəşad Nəbiyev bildirib.

Tədbir çərçivəsində qəbul olunan qətnamələr radiotezliklərin idarə olunması, kibertəhlükəsizlik, rəqəmsal inklüzivlik, İKT-nin tətbiqi və tənzimlənməsi, innovasiya və ucqar ərazilərdə rəqəmsal texnologiyaların istifadəsi kimi müxtəlif sahələri əhatə edib.

Konfransın əsas yekun sənədi olan Bakı Fəaliyyət Planı telekommunikasiya və informasiya-kommunikasiya texnologiyaları vasitəsilə insan mərkəzli rəqəmsal inkişafın əsas istiqamətlərini müəyyən edir. Plan xüsusilə inkişaf etməkdə olan ölkələr, rəqəmsal xidmətlərə məhdud çıxışı olan icmalar və həssas əhali qruplarının ehtiyaclarını prioritet olaraq önə çıxarır.

Hazırda dünyada təxminən 2 milyarddan artıq insan internetə qoşula bilmir. 2026 – 2029-cu illəri əhatə edən dördillik plan inklüziv və dayanıqlı rəqəmsal gələcək üçün universal, faydalı və əlçatan internet bağlantısının inkişaf etdirilməsinə dəstək verəcək.

“WTDC-25” bu onillikdə hər kəs üçün hər yerdə əlaqənin universal, faydalı və əlçatan olmasını təmin etmək məqsədimizə bizi daha da yaxınlaşdırdı. Bakı Bəyannaməsi və Fəaliyyət Planı isə heç kimi kənarda qoymayan, insan mərkəzli rəqəmsal inkişaf yol xəritəmizdir”, – deyə BTİ-nin Baş katibi Dorin Boqdan-Martin bildirib.

Bakı Fəaliyyət Planı regional təşəbbüsləri, BTİ-nin rəqəmsal inkişaf fəaliyyətini istiqamətləndirəcək yeni və yenilənmiş qətnamələri, eləcə də BTİ-nin Telekommunikasiyanın inkişafı sektoru (ITU-D) üçün tövsiyələri əhatə edir. Sənəd həmçinin qurumun ekspert qruplarının araşdıracağı texniki məsələləri müəyyənləşdirir.

Fəaliyyət Planındakı regional təşəbbüslər BTİ-nin dünyadakı altı region üzrə rəqəmsal inkişafın əsas prioritetlərini, məsələn, infrastruktura çıxışın təmin edilməsi, rəqəmsal bacarıqların artırılması və inklüziv xidmətlərin təmin olunması kimi məsələləri əhatə edir. Beynəlxalq təşkilat müəyyən edilmiş regional tələblərin yerinə yetirilməsi üçün layihələr üzrə tərəfdaşlıqlar qurmağı və resursları səfərbər etməyi planlaşdırır.

“Bakı Fəaliyyət Planı rəqəmsal fərqləri aradan qaldırmaq üçün yol xəritəsini müəyyən edir. Eyni zamanda ən az inkişaf etmiş ölkələr, dənizə çıxışı olmayan inkişaf etməkdə olan ölkələr və inkişaf etməkdə olan kiçik ada dövlətlərinin xüsusi ehtiyaclarını nəzərə alır. Hökumətlər və tənzimləyici orqanlarla əməkdaşlıq edərək sənaye və özəl sektorun investisiya qoymasına imkan verən əlverişli siyasət və tənzimləyici çərçivə yaradacağıq. Bu yolla infrastruktur boşluqlarını aradan qaldırmaq, hər kəs üçün faydalı əlaqəni və bütün insanların internetə çıxışını təmin etmək istiqamətində konkret nəticələr əldə etməyi səbirsizliklə gözləyirik”, – deyə BTİ-nin İnkişaf Bürosunun direktoru Kosmas Lakison Zavazava vurğulayıb.

Konfrans zamanı BTİ 2025-ci il üzrə Qlobal Bağlantı Hesabatını təqdim edib. Hesabat hər yerdə insanların yüksəkkeyfiyyətli internet xidmətindən əlçatan qiymətlərlə istifadə edə bilməsini təmin etmək üçün tövsiyələr verir.

Tədbir çərçivəsində bir sıra razılaşmalar da imzalanıb. Asiya-Sakit Okean regionunda milli “ağıllı” kəndlər və “ağıllı” adalar proqramlarının davamlılığını təmin etmək məqsədilə ikiillik layihə həyata keçiriləcək. Bu təşəbbüs kənd və ucqar ərazilərdə yaşayan icmalarda rəqəmsal bacarıqların artırılması, həmçinin rəqəmsal xidmətlərə çıxışın təmin olunması üçün model rolunu oynayacaq və yeddi ölkə üzrə 3000 nəfərə fayda verəcək.

Bundan əlavə, MDB regionunda peşəkar və rəqəmsal bacarıqların artırılmasını dəstəkləmək məqsədilə layihə həyata keçiriləcək. Layihə “Intersputnik” beynəlxalq
təşkilatı ilə birgə icra olunacaq və peyk rabitəsi ilə yayım texnologiyaları sahəsində çalışan 300 nəfərə fayda verəcək.

“WTDC-25”, həmçinin ən az inkişaf etmiş ölkələr, dənizə çıxışı olmayan inkişaf etməkdə olan ölkələr və inkişaf etməkdə olan kiçik ada dövlətləri üçün yüksəksəviyyəli dialoqu əhatə edib. Bu qruplara aid ölkələr genişzolaqlı internetin əhatəsini artırmaq, insan mərkəzli davamlı inkişafı irəlilətmək və hər kəs üçün təhlükəsiz rəqəmsal gələcək təmin etmək planlarını bölüşüblər.