"Azərbaycanda internetin əlçatımlığı və keyfiyyəti ilə bağlı problem uzun müddətdir ki öz həllini tapa bilməyib. Hökumət tərəfindən bu problemin kökündən həlli istiqamətində müəyyən cəhdlər olsa da indiyədk bunlar reallaşmayıb. Xüsusən də regionlarda və kəndlərdə, o cümlədən Bakı ətrafında və əhalinin daha az məskunlaşdığı ərazilərdə bu problem daha ciddidir".
Xeberler.az bildirir ki, bu sözləri Azərbaycan İnternet Formunun Prezidenti Osman Gündüz deyib.
Ekspertin sözlərinə görə, xüsusən regionlarda və kəndlərdə, o cümlədən Bakı ətrafında və əhalinin daha az məskunlaşdığı ərazilərdə bu problem daha ciddidir. Ötən il Bakı ətrafında keyfiyyətli internetə əlçatımlıqla bağlı böyük həcmdə dövlət vəsaitləri ayrılsa da hələlik real nəticələr ortada yoxdur:
"Qonşu ölkələrdə bu istiqamətdə müəyyən üstünlük olsa da müşahidələr göstərir ki , elə onların da bəzilərində oxşar problemlər qalmaqdadır. Maraqlıdır ki, ölkələrin bir çoxunda son zamanlar bu problemin həllinə, xüsusən də ucqarlarda və əhali az yaşağan yerlərdə həllinə yanaşmalar xeyli dəyişib. Azərbaycanda bu problemin həlli üçün NRYTN yeni yanaşma irəli sürüb.
Nazirlik bu problemi dövlət və özəl tərəfadşlığı çərçivəsində, yəni dövlət provayderi olan Aztelekom və ya Baktelecom-la digər özəl provayderlərin əməkdaşlığı ilə həll etmək niyyətindədir".
Osman Gündüz bildirib ki, bununla bağlı artıq Nazirlik açıqlamalar da verib. Amma hələlik bu əməkdaşlığın prinsipləri, dövlət və özəl provayderlərin hüquq və vəzifələri haqqında heç bir açıqlama verilməyib. Kəndlərdə yeni qurulacaq magistral şəbəkə, həmçinin son nötqtəyədək olan xətlərin necə qurulacağı, hansı texnologiyadan istifadə ediləcəyi, kimin bu infrastrukturu quracağı və qurulmuş infrastruktur üzərində mülkiyyətin kimə məxsus olacağı haqqında açıqlamalar verilməyib:
"Ümid edirəm ki, NTRYN-nin şərtləri özəl provayderlər üçün cəlbedici olacaq. Gözlənilən o idi ki, NRYTN kəndlərdə və qəsəbələrdə, daha az əhali yaşayan yerlərdə magistral infrastrukturu özü quracaq, müxtəlif texnologiyalar tətbiq ediləcək, lakin son nöqtəyə internetin çəkilməsini özəllərə həvalə edəcək.
Qeyd etdiyim kimi hələlik bununla bağlı vəziyyət açıqlanmayıb".
Bəs qonşu ölkələr bu problemi necə etmək istəyirlər ?
Ekspert qeyd edib ki, qonşu ölkələr əhalinin daha az yaşadığı ərazilərdə, ucqarlarda və kəndlərdə bu probelmi həll etmək üçün son dörlərdə daha innovativ yanaşma sərgiləyrilər. Qazaxstan, Qığızıstan və Gürcüstan artıq StarLink və One Web ilə danışıqlar apararaq onların peyklərindən internet əldə etməklə adı çəkilən əraizlərdə keyfiyyətli internetə əlçatanlıq problemini həll etmək niyyətindədir.
Bu istiqamətdə artıq adı çəıkilən ölkələr və peyk operatorları ilə bir neçə dəfə müzakirələr aparılıb. Starlink və OneWeb dünyanın istənilən yerində internet təminatını həyata keçirməyə imkan verən qlobal peyk sistemləridir. Bu tip internetin əldə edilməsi üçün müəyyən avadanlığa(antennaya) və routerə sahib olmaq tələb olunur:
"Azərbaycanda bu tip peyk internetinin əldə edilməsi imkanları haqqında hələlik rəsmi açıqlamalar verilməyib. Amma Azərkosmos-un son açıqlamalarından və addımlarından belə güman etmək olar ki , bizdə də StarLink və ya OneWeb kimi operatorlardan internet əldə edilməsi istisna olunmur.
Belə ki, son zamanlar Azərkosmos Çinin kosmos sahəsində kommersiya fəaliyyətini həyata keçirən məşhur “Satelliteherd” şirkəti ilə əməkdaşlıq müqaviləsi imzalayıb.
Bu şirkət “Azərkosmos”un Əsas Yerüstü Peyk İdarəetmə Mərkəzində diametri 4,2 metr olan yerüstü antennasını da quraşdırıb. Düşünmək olar ki, gələcəkdə Azərkosmos da qlobal peyk sistemlərindən internet əldə edilməsini nəzərdə tutur".
