SÜNİ İNTELLEKT VƏ DATA

İqtisadi İslahatların Təhlili və Kommunikasiya Mərkəzi (İİTKM) World Bank tərəfindən hazırlanan “Dünya İnkişaf Hesabatı 2026: İnkişaf üçün Süni İntellekt” (World Development Report 2026: Artificial Intelligence for Development) adlı flaqman nəşrin beynəlxalq məsləhətləşmə prosesində iştirak edib.

Xeberler.az bildirir ki, qlobal iqtisadi inkişaf və dövlət siyasəti sahəsində ən nüfuzlu analitik nəşrlərdən biri hesab olunan hesabat süni intellektin inkişaf etməkdə olan ölkələr üçün yaratdığı imkan və çağırışları qiymətləndirir.

İİTKM hesabatın hazırlanması çərçivəsində məsləhətləşmələrə cəlb olunan nüfuzlu beynəlxalq təşkilatlar, dövlət qurumları, tədqiqat mərkəzləri, inkişaf tərəfdaşları və aparıcı texnologiya şirkətləri sırasında yer alıb. Prosesdə OpenAI, Microsoft, Google, Meta, NVIDIA, Amazon, Anthropic, eləcə də International Monetary Fund, Organisation for Economic Co-operation and Development, International Telecommunication Union, Asian Development Bank, African Development Bank, European Bank for Reconstruction and Development, UNICEF və United Nations Development Programme kimi qurumlar iştirak ediblər.

İİTKM-in İqtisadi təhlil şöbəsinin müdir müavini Rashad Najafli bildirib ki, süni intellekt iqtisadi artımın sürətləndirilməsi, məhsuldarlığın artırılması, sahibkarlığın təşviqi, dövlət xidmətlərinin keyfiyyətinin yüksəldilməsi və qərarqəbuletmə proseslərinin təkmilləşdirilməsi baxımından mühüm potensiala malikdir.

Onun sözlərinə görə, hesabatda xüsusilə vurğulanır ki, inkişaf etməkdə olan ölkələrin süni intellektdən faydalanması üçün mütləq şəkildə qabaqcıl AI modelləri yaratması tələb olunmur. Əsas məsələ mövcud texnologiyaların yerli dillərə, şəraitə və inkişaf prioritetlərinə uyğunlaşdırılması, eləcə də onların səmərəli tətbiqidir.

Dünya Bankının qiymətləndirməsinə əsasən, süni intellekt inkişaf etməkdə olan ölkələrdə işçi qüvvəsini əvəz etməkdən daha çox onun imkanlarını genişləndirəcək, məhsuldarlığın və xidmət keyfiyyətinin yüksəlməsinə töhfə verəcək.

Hesabatda rəqəmsal infrastrukturun inkişafı, institusional potensialın gücləndirilməsi, məlumatların effektiv idarə olunması və insan kapitalının formalaşdırılması süni intellektdən uğurlu istifadənin əsas şərtləri kimi göstərilir. Eyni zamanda, AI texnologiyalarının dövlət qurumlarına proqnozlaşdırma imkanlarını genişləndirmək, resurslardan daha səmərəli istifadə etmək, şəffaflığı və hesabatlılığı artırmaq, eləcə də vətəndaşyönümlü xidmətlərin keyfiyyətini yüksəltmək imkanı verdiyi qeyd olunur.

Rəşad Nəcəfli vurğulayıb ki, Dünya Bankının hesabatı süni intellektin təkcə texnoloji yenilik deyil, həm də inkişafın yeni mühərriki kimi qiymətləndirildiyini nümayiş etdirir. Onun sözlərinə görə, İİTKM-in bu prosesdə iştirakı Azərbaycanın rəqəmsal transformasiya, sübuta əsaslanan siyasət formalaşdırılması və məlumat əsaslı idarəetmə sahəsində əldə etdiyi təcrübənin beynəlxalq səviyyədə artan tanınmasının göstəricisidir.

Qeyd edək ki, İİTKM ölkədə süni intellektin dövlət idarəçiliyində tətbiqi istiqamətində aparıcı qurumlardan biridir. Mərkəz strateji dövlət proqramları, strategiyalar və fəaliyyət planlarının monitorinq və qiymətləndirilməsini mərkəzləşdirilmiş “Smart Vahid Elektron Hesabatlılıq Platforması” vasitəsilə həyata keçirir. Platformada məlumatların toplanması, emalı, təhlili, risklərin müəyyənləşdirilməsi, nəticələrin qiymətləndirilməsi və qərarqəbuletmənin dəstəklənməsi məqsədilə süni intellekt texnologiyalarından geniş istifadə olunur.

İİTKM-in məlumat əsaslı idarəetmə və süni intellektin dövlət sektoruna inteqrasiyası sahəsində əldə etdiyi nəticələr beynəlxalq səviyyədə də yüksək qiymətləndirilir.