"Təəssüf ki, yenə də köhnə metodla, bank əməkdaşı adından zəng edilməklə
kiberdələduzluq baş verib.
Milli Qəhrəman Hökumə Əliyevanın atası Cəlil Əliyev ailənin bank kartından 80 min manat oğurlandığını bildirib".
Xeberler.az məlumat verir ki, bu sözləri Azərbaycan İnternet Formunun Prezidenti, ekspert Osman Gündüz deyib.
Qeyd edək ki, DİN-in Kibercinayətkarlıqla Mübarizə Baş İdarəsində fakta görə cinayət işi başlanılıb.
Məsələ ilə bağlı açıqlama verən Osman Gündüz bildirib ki, əgər pulun köçürülməsi yerli bank kartlarına olubsa düşünür ki, artıq cinayətkar hansısa polis bölməsinə gətirilib:
"Çünki, xatırladıram ki, ötən il DİN-in Kibercinayətkarlıqla Baş İdarəsi və ölkənin bütün bankları arasında bir anlaşma imzalanıb.
Bu anlaşmaya görə Baş İdarə və banklar arasında real vaxtda informasiya mübadiləsi baş verir və bunun əsasında zəruri məlumatları dərhal əldə edən polis üçün cinayətkarı yaxalamaq elə də problem olmur".
Ekspert bildirib ki, lakin kartdakı pulun köçürülməsi xarici hesablara, yaxud da kiptovalyuta hesablarına olubsa, bəli, burada araşdırmalar uzun çəkə biləcək:
"Əgər bank tez bunun üzərinə düşübsə, ən yaxşı halda "chargeback" yoli ilə vəsaiti geri çağırmaq mümkün ola bilər.
Ən pis variantda isə bizim də qoşulduğumuz mövcud konvensiyanın şərtləri əsasında xarici ölkənin bankları, kriptovalyuta birjaları, ölkələrin polis qurumaları, İnterpol, Europol və s. qurumlar prosesə qoşulmalıdır ki, bu da zaman alan bir prosesdir.
Əgər cinayətkar anonim kripto cüzdanlardan istifadə edibsə və ya kriptovalyuta platformasında yüksək səviyyədə anonimlik təmin edilirsə, araşdrımalar daha da çətinləşir".
Osman Gündüzün sözlərinə görə, son zamanlarda Baş İdarə qonşu ölkələrin müvafiq qurumları ilə əlaqələri gücləndirib, bu istiqamətdə bir neçə uğurlu əməliyyatlar keçiriblər:
"Açıqlanan məlumatlardan görünən odur ki, kiber polis ötən müddət ərzində həm profilaktika, həm də kibercinayətkarlığa qarşı mübarizədə xeyli irəliyə gedə biliblər.
Ümid edirəm bu cinayətin də üstünü tez aça biləcəklər".
Ekspert bildirib ki, fərdi məlumatları, bank məlumatlarını qorumaq həm də vətəndaşın borcudur:
"İndiki halda birbaşa bankı günahlandırmaq da doğru olmazdı. Çünki cinayət hansısa bir kiber hücum, fişinq, ziyanlı proqramla bank hesabının dağıdılması ilə reallaşmayıb. Vətəndaş özü könüllü olaraq icazə verib ki, vəsait köçürülsün".
Osman Gündüz bildirib ki, banklar bank fırıldaqçılıqları ilə bağlı maarifçilik işlərini təşviq etməlidir, müştərilərini tez-tez məlumatlandırmalıdır. Banklar bu prosesə resurslar ayırmalıdır:
"Bir daha vurğulamaq istərdik ki, hansıa bank müştərisinə zəng edib hansıa bir əməliyyat aparmır. Daxil olan SMS kodlarla bağlı bank heç zaman vətəndaşdan nəsə sorğulamır.
Belə formada zənglər olanda vətəndaş dərhal polisə, 102-yə məlumat verməlidir.
Ümumiyyətlə, bu tip hallarla bağlı Mərkəzi Bankın, Banklar Asosiasiyasının müştəriləri qorumaq üçün hansısa bir sığorta fondu formalaşdırması da faydalı ola bilərdi.
Vətəndaşları bu istiqamətdə daha anlaşıqlı formada maarifləndirmək üçün çatbotlar hazırlamaq da faydalı olar".
Sonda ekspert qeyd edib ki, hazırda qonşu ölkələrdə QR-kod vasitəsilə həyata keçirilən kibercinayətlər hədsiz çoxalıb. Adətən qonşu ölkələrdə olanlar müəyyən müddətdən sonra bizə də gəlib çatır:
"QR-kod-ların oxunması təklif olunarkən, hansısa yerlərdə bu tip kodların şirnikləndirici reklamlarına rast gəldikdə ehtiyatlı olmaq lazımdır. Onların yönləndirildiyi saytlar vasitəsilə fərdi məlumatlar ələ keçirilə bilir".
