MÜSAHİBƏ

"Seçkilərdə diqqət çəkən məqam ondan ibarət oldu ki, seçki proseslərində komissiyalarda oflayn və kağız tətbiqi ilə olan proseslər üstünlük təşkil edirdi. Bu baxımdan da zəruri məlumatlar – ilkin nəticələr və yekun seçici fəallığının təqdim edilməsi çox ləngidi. Bəzi dairələrdə ilkin nəticələrin indiyədək də təqdim edilməməsi, texnologiyaların indiki inkişaf səviyyəsi üçün ümumiyyətlə anlaşılan deyil".

Xeberler.az bildirir ki, bu sözləri Azərbaycan İnternet Formunun Prezidenti, ekspert Osman Gündüz deyib. 

Onun sözlərinə görə, seçki zamanı nəticələrin ləngidilməsi, rəsmi informasiyaların gecikməsi əlavə şübhələr yaradır.

"Ümumiyyətlə istənilən yarışmanın, imtahanın, seçkilərin nəticələrinin dərhal elan edilməsi saxtakarlıq və korrupsiya risklərinin qarşısını almaq üçün əsas məqamlardan biridir.

Cəmi 125 depuatat seçkisi üçün, ərazisi kiçik ölkə üşün , cəmi 5 min məntəqə üçün texnologiyaların indiki inkişaf səviyyəsində ilkin nəticələrin gec elan edilməsi doğru yanaşma deyil.

Görünən odur ki, cəmiyyətimizdə rəqəmsallaşma daha güclüdür, xeyli sayda insan elektron imza işlədir, hamının əlində smartfonlar var- komissiyalarda baş verənləri dərhal sosial mediada görmək olurdu, azərbaycandilli sosial media hədsiz güclüdür , lakin buna rəğməın seçki mühitində innovasiyalardan və texnologiyalardan istifadəni yetrəli hesab etmək olmaz.

Seçki rəsmiləri, bir çox seçki komissiyaları sosial medianın ictimai nəzarət gücü qarşısında, texnologiyalarla “silahlanmış” müşahidəççilər və ictiami nəzarətçilər qarşısında çox çaşqın və aqressiv görünürdülər".

Ekspert gələcəkdə keçiriləcək seçkilər üçün bir sıra təkliflər də irəli sürüb :

"Düşünürəm elə sistem qurmaq lazım ki, hər bir dairə üzrə seçkilərin ilkin nəticələrini yerlərdən məlumatlar daxil olduqca avtomatik olaraq müşahidə etmək mümkün olsun.
Hansı ki, beynəlxalq təcrübədə daha çox bu yanaşma tətbiq olunur.
Elektron və onlayn səsvərmə metodlarından istifadəyə başlamaq lazımdır.
Elektron səsvermə üçün məntəqələrdə skanerlər qoyula bilər və səsverməyə gələnlər bülletenləri skanerdə oxutmaqla səsləri elə qabaqcadan da hesablamaq mümkünüdür.
Bununla da ilkin nəticələri daha tez açıqlamaq olardı.
İnternet üzərindən səsvermənin tətbiqi üçün elektron imzaya sahib olan seçicilərə əlavə seçim imkanları , onlayn səsvermə imkanı yaratmaq lazımdır .
Karusellərin qarşısnı almaq üçün üz tanıyan texnologiyalar tətbiq etmək də faydalı olardı.
Qutulara topa ilə bülleten atılmasının qarşısnı almaq üçün də qutunun konstruksiyasına əl gəzdirmək, innovasiyalar tətbiq etmək olar.
Veb-kamera quraşdırlıan məntəqələrin sayını artrımaq lazımdır.
MSK üzvlərinin öz geyimlərində bülleten gizlədilməsini əngəlləmək, protokolları götürərərk məntəqəni qeyri-qanuni tərk etməsinin qarşısnı almaq üçün üçün əlavə tədbirlər götrülməlidir.
Hazırda dairələr və MSK arasında informasiya prosesləri daha çevik qurulub. Amma Məntəqə ilə Dairələr arasında infomasiya prosesləri əsasən oflayndır. Bu prosesin elektronlaşmasına diqqət yetirilməlidir
MSK saxtkarlığın qarşısnı almaq üçün əlavə innovasiyalar tətbiq etməlidir, qanun pozuntuları ilə bağlı anında məlumat ötürülməsi üçün normal mexanizmlər, məsələn mobil tətbiq hazırlaya bilər.
Müşahidəçilər baş verənləri bu tətbiq vasitəsilə çəkib dərhal MSK-ya göndərə bilər.

Ümumiyyətlə isə bir daha vurğulamaq istərdim ki, seçki proseslərində İKT-nin tətbiqi istiqamətində müəyyən işlər görülsə də bütövlükdə rəqəmsal transformasiya günün tələbləri səviyyəsində deyil.
Bu prosesləri daha effektiv və çevik qurmaq üçün, şəffaflığı artırmaq və saxtakarlıqların qarşısnı almaq üçün innovasiyaların və texnologiyaların tətbiqi gücləndirilməlidir".