Azərbaycan nə üçün DÜNYA İNNOVASİYA REYTİNQİNDƏ ən aşağı yerlərdə qərarlaşıb?
Ötən ay “Qlobal İnnovasiyalar İndeksi 2023" dərc olunub.
O zaman düşündüm ki, ilin sonunda keçiriləcək innovasiya sammiti ərəfəsi bu hesabata münasibət bildirməyim daha diqqətçəkən ola bilər.
Bu ilki qlobal innovasiya reytinqi 132 ölkəni əhatə edib, bəzi ölkələrin tutduqları yerlə bağlı vəziyyət belədir :
1 İsveçrə
2 İsveç
3 ABŞ
16 Estoniya
55 Ukrayna
65 Gürcüstan
72 Ermənistan
80 Belarus
81 Qazaxıstan
82 Özbəkistan
89 Azərbaycan
106 Qırğızıstan
111 Tacikistan
Bu qədər resursların qarşılığında, bir neçə cavabdeh dövlət qurumu olduğu halda, hətta yeni bir Agentlik də yaranmasına baxmayaraq Azərbaycanın 89-cu yerdə olması, il ərzində cəmi 4 pillə irəliləməsi xeyli düşündürücüdür.
Hesabatdan görsənir ki, Gürcüstan və Ermənistan ötən illə müqayisədə daha irəli gedə biliblər.
Nəticələrdən görsənir ki, Azərbaycanda yenə də əsas problem “İnnovasiya nəticələri” bölməsi üzrə olub , bu bölmə üzrə ölkəmiz hədsiz aşağı yerlərdə qərarlaşıb.
Bu isə, anlaşıqlı desək, Hesabatı hazırlayanların məntiqinə görə o deməkdir ki, Azərbaycanda innovasiyalara yetərincə resurslar ayrılıb, amma nəticə adekvat olmayıb, effektivlik olmayıb. Bu, hesabatdakı diaqramlardan da görsənir.
Xatırlayıram ki, ötən ilin sonu təşkil olunan innovasiya sammitində daha ciddi mesajlar verilmişdi. Lakin reytinq cədvəlindən göründüyü kimi vəziyyət olduqca narahatedicidir.
Prezidentin innovasiyaların inkişafı ilə bağlı konkret tapşırıqları, fərmanı var.
Əlbəttə, bir neçə il öncə İnnovasiya Agentliyinin müəyyən dövr iflic vəziyyətdə olması da bu məsələdə müəyyən rol oynayıb
Lakin xeyli müddətdir ki, İnnovasiya və Rəqəmsal İnkişaf Agentliyi yaranıb. Qurum bəzi sahələrdə müəyyən dinamika yarada bilib.
Lakin hesabatdan da göründüyü kimi innovasiya və ekosistemlə bağlı vəziyyət qənaətbəxş deyil. Hətta deyərdim ki, qonşu ölkələrlə müqayisədə , bu qədər potensial imkanlarımız baxımından çox narahat edicidir.
Bu reytinqlərdə son 5 ilin dinamikasını təhlil edəndə görmək olar ki, bizim bu sektorda ciddi problemlərimiz var.
İRİA-adan gözləntilər çoxdur, yarış-müsabiqələrə, bəsit tədbirlərə və kollektiv formatda xarici səfərlərə deyil, daha çox mühitin inkişafına fokuslanmaq doğru olardı.
Ümid edirəm bir neçə gündən sonra Paşa Holding və İRİA tərəfindən təşkil olunan sammitdə Azərbaycanın nə üçün bu qlobal reytinqdə belə bir vəziyyətdə olmasına münasibət bildiriləcək, səbəbləri və çıxış yolları göstəriləcək, məsul şəxslərin hesabatları olacaq və qarşıdakı dövr üçün konkret mesajlar veriləcək
Osman Gündüz
